Archive for the τσε γκεβάρα Category

Ο Χριστός της Vallegrande, κατά κόσμον Τσε Γκεβάρα

Posted in πολιτική, τσε γκεβάρα with tags , , , on Οκτώβριος 8, 2007 by maurochali

che38.jpgΑυτή είναι μια σπάνια έγχρωμη απεικόνιση της σωρού του Ερνέστο Ραφαέλ Γκεβάρα ντε λα Σέρνα (14/6/1928-9/10/1967) κι ενός συντρόφου του λίγο πριν ταφούν σε ομαδικό τάφο, στη Βαγιεγκράντε της Santa Cruz στη Βολιβία. Λίγο αργότερα, και πριν στρατιωτικοί γιατροί κόψουν τα χέρια του Τσε για την μετέπειτα εξακρίβωση της ταυτότητάς του από τη CIA, οι νεκροί εκτέθηκαν σε λαϊκό προσκύνημα. Κάποιες γυναίκες του χωριού, που φρόντισαν τα σώματα των νεκρών παληκαριών αναγνώρισαν το Χριστό στη μορφή του, και κρατησαν κρυφά τούφες από τα μαλλιά του για φυλαχτό. Μέχρι σήμερα στη Βαγιεγκράντε, κάθε χρόνο στη μέρα των νεκρών μια προσευχή αφιερώνεται στη μνήμη του.

che07.jpgΠιο αυθεντική, κι άρα πιο επικίνδυνη, αυτή η μεταφυσική λατρεία από τη μαζική κουλτούρα της «che icon» στις κορεσμένες μας δυτικες κοινωνιες. Το γνωστό, τραγικό βλέμμα μπρος στην αιωνιότητα που τό ’κανε διάσημο πρώτος ο μαχητής-εκδότης Φελτρινέλι, νεκρός κι αυτός στο καθηκον λίγα χρόνια αργότερα, έχει αλεστεί στο μεταξύ από τις μυλόπετρες της αγοράς για να καλύψει το άδειο πρόσωπο μιας εγωπαθούς παρατεταμένης εφηβείας. Πιο επικίνδυνος από αναπτήρες και μπλουζάκια για αμούστακους, τούτος ο αμούστακος 30άρης γιατρός, αντάρτης κάπου στην Κούβα στα 1957. Η ευθύβολη αβεβαιότητα του βλέμματος, η αλαζονία του μειδιάματος, το όπλο στο χέρι, είναι αρκετά για να ταράζουν τον ύπνο των απανταχού χορτασμένων και εφησυχασμένων.

che10.jpgΠέρα από τα φαντάσματα των εχθρών και τις φαντασιώσεις των φίλων για την ένοπλη κατάληψη της εξουσίας, le grand soir, την έφοδο στους ουρανούς, το παιχνίδι, κατ’ εξοχήν χειραφέτηση του κοινωνικού χρόνου. Δεν είναι η πιο κοινή και περιρρέουσα εμπειρία χειραφέτησης, προσβάσιμη και πολύτιμη στον καθένα μας, εκεί που συγκροτήσαμε και συγκροτούμε τις πιο ελεύθερες κοινότητες και σχέσεις, έξω από τον καταναγκασμό του μισθωμένου μας χρόνου; Εικόνα αυτή μιας επανάστασης λιγότερο εικονικής, πιο γήινης και δικής μας. (Αφήνουμε κατά μέρος τις οδυνηρές συνέπειες της χρήσης του ροπάλου του μπέηζμπωλ για εξωαθλητικούς σκοπούς).

che22.jpgΜας εντυπωσιάζει που ακόμα η Coca-Cola δεν αγόρασε τα δικαιώματα για να χρησιμοποιήσει αυτή τη φωτογραφία σε διαφημιστική της καμπάνια. Και δε θα μας εκπλήξει αν επιχειρήσει να το κάνει στο μέλλον. Για την ώρα, μας διασκεδάζει και μας αρέσει περισσότερο αυτός ο τύπος που πίνει από το μαύρο ποτό του ιμπεριαλισμού (σ’ ένα διάλειμμα μιας διάσκεψης των υπουργών Οικονομικών της Λατινικής Αμερικής, Μοντεβίδεο 1961). Γιατί μας θυμίζει πως «οι καπιταλιστές θα πουλήσουν ακόμα και το σχοινί με το οποίο θα τους κρεμάσουν».

che30.jpgΊσως ακόμα πιο αποκαλύπτικό ίσως κι απ’τις ομιλίες που χαλούσαν την ομόφωνη μονοτονία τέτοιων συζητήσεων, είναι το γεγονός πως, όπως απεικονίζεται γλαφυρά σε αυτή τη φωτογραφία, πας νοήμων άνθρωπος, πιθανότατα θα βαριέται αφόρητα, και θά’χει ανάγκη από έναν καφέ στις διαδικασίες του ΟΗΕ, το ανώτατο επίπεδο τελετουργικής μεταμφίεσης των σχέσεων παγκόσμιας κυριαρχίας.

che39.jpgΓι’ αυτό, αν μας παθιάζει κάτι περισσότερο από τ’άλλα σ’αυτές τις εικόνες, είναι η απέχθεια και το μίσος όταν βλέπουμε τους δολοφόνους του να ποζάρουνε πάνω από το νεκρό σώμα του commandante. Σαν το Φελίξ Ροντρίγκεζ (φωτό), ανιψιό ενός υπουργού του Μπατίστα, εξέχον μέλος της κοινότητας των «σκουληκιών» όπως ονομάζονται στην Κούβα οι πρόσφυγες του Μαϊάμι, πράκτορα της CIA στην απόβαση του Κόλπου των Χοίρων κι αργότερα στο Βιετνάμ, μπλεγμένο μέχρι σήμερα στις πιο βρώμικες δουλειές των αμερικανικών υπηρεσιών. Και δε θα κρύψουμε πως, όταν διαβάσαμε την επίσημη κουβανική ανακοίνωση για τη συμβολική σημασία της επέμβασης Κουβανών γιατρών στα μάτια του Μάριο Τεράν, του ανθρώπου που εκτέλεσε τον Τσε, ως «εκδίκησης του πνεύματος του Τσε», δε συμμεριστήκαμε τη χριστιανική της μεγαλοψυχία.

guerillachrist.jpgΕδώ ο Καμίλο Τόρρες (1929-1966), κολομβιανός μαχητής, κοινωνιολόγος και ιερέας, πρόδρομος της θεολογίας της απελευθέρωσης, όπως απεικονίστηκε από μια κουβανική προπαγανδιστική αφίσα.

H αγιοποίηση κοινών θνητών από κοινούς θνητούς, χωρίς χρόνους αναμονής και διαπραγματεύσεις στους διαδρόμους του Βατικανού ή του Πατριαρχείου, η «αυθαίρετη» αγιοποίηση ως αυθόρμητη έκφραση λατρείας δεν είναι παρά το τελικό στάδιο της χρήσης μιας κοινής συμβολικής γλώσσας που κατέχει μια κοινότητα, της χρήσης θρησκευτικών παραστάσεων και μορφών έκφρασης, ώστε να δημιουργηθούν «τόποι μνήμης» για πρόσωπα και γεγονότα που καταρχήν δεν έχουν τίποτα να κάνουν με την θρησκεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στην δική μας γλώσσα και σε κοντινή μας εποχή είναι ο Επιτάφιος του Ρίτσου και η διαδρομή του από το ποίημα που γράφτηκε και δημοσιεύτηκε το 1936 στην μελοποίησή του από τον Θοδωράκη μια ολόκληρη εποχή αργότερα: η διαφορά του καπνεργάτη της Θεσσαλονικής από τον Χριστό της Βαγιεγκράντε είναι ότι το κατά κόσμον όνομα του τελευταίου παραμένει ζωντανό ενώ του πρώτου όχι, καθώς έχει εξαφανιστεί κάτω από τον μύθο που δημιούργησε γιαυτόν το ποίημα και το τραγούδι.mai36.jpg Ο Τσε αγιοποιείται, ενώ ο Τάσος Τούσης γίνεται ο ανώνυμος, δολοφονημένος αγωνιστής. Οι διαφορές ανάμεσα στον Τσε και τον Τούση δεν είναι βεβαίως αμελητέες· η αγιοποίηση του πρώτου και ο Επιτάφιος του δεύτερου όμως χρησιμοποιούν, με διαφορετική ένταση και αποτέλεσμα, τον ίδιο μηχανισμό.

Αυτός ο μηχανισμός λειτουργεί και αντίστροφα. Ένα παράδειγμα είναι το τραγούδι «guns of Brixton» που μπορείτε να ακούσετε σε μια από τις μετέπειτα ζωές του από τους calexico (κλικ λίγο παραπάνω στη σελίδα, αν δεν το κάνατε ήδη). Για την πρώτη εκτέλεση με τους Clash, γράφτηκε στα τέλη των 70s από το μπασίστα του συγκροτήματος Paul Simonon, γέννημα θρέμμα του Brixton. Προαναγγέλλει τα race riots στο νότιο Λονδίνο που θα λάβουν χώρα στη δεκαετία του 1980. Δεν απεικονίζει κάτι τετελεσμένο, καλεί σε αυτό. Δεν αναπαριστά το γεγονός, είναι κομμάτι της καρδιάς του γεγονότος. (Σαν τη χαμένη άνοιξη του Επιταφίου τραγουδισμένου από το πλήθος στην κηδεία του Πέτρουλα).

Ή, σα να λέμε πίνοντας απόψε ένα ποτήρι στη μνήμη του commandante: η επανάσταση δεν έγινε. Θα γίνει.

(μια από τις τελευταίες μεταμφιέσεις του Τσε για να περάσει incognito στη Βολιβία)

Υ.Γ. Δε μας έπιασε ξαφνική νεκροφιλία, δεν τυμβωρυχούμε, δεν ανατρέχουμε σ’ένα μαρτυρολόγιο. Απλά μιλώντας για τον Τσε, θυμηθήκαμε ότι, πριν από καμιά δεκαριά χρόνια, φοιτητές όντες, είχαμε εκδόσει μιαν αφίσα με μια σχετικά άγνωστη φωτογραφία του. Τότε μια συνάδελφος-μέλος της «επίσημης» αριστεράς, παρασυρμένη από τον υπερβάλλοντα ζήλο της να ν’ασκήσει κριτική σε ό,τι κάναμε, είπε δυνατά τί κατάλαβε από την αφίσα, κατηγορώντας μας ό,τι «βγάζουμε αφίσες ακόμα και με το μαστουρωμένο Bob Marley». Σε εκείνη τη συντρόφισσα αφιερώνεται τουτο το ποστ.

Advertisements