Archive for the πολιτική Category

η εντεκάτη Φεβρουαρίου — στην πύλη του Βραδεμβούργου

Posted in πολιτική, πολιτική πεζοδρομίου, state of emergency on Φεβρουαρίου 15, 2011 by maurochali

Παρασκευή απόγευμα, σμάρι κοράκια να πετάν ψηλά πάνω από την σχεδόν έρημη unter den Linden, καθώς η μικρή πορεία Αιγύπτιων, Τυνήσιων και Γερμανών κατευθύνεται προς την πύλη του Βραδεμβούργου και την αμερικάνικη πρεσβεία.

Παρασκευή απόγευμα, αργά, διαδηλώνει στη λεωφόρο του Βερολίνου ένα μικρό πλήθος που όλη του η καρδιά μοιάζει να βρίσκεται στις μικρές και μεγάλες πλατείες Τεχρίρ στην Αίγυπτο και την Τυνησία.

Με συνθήματα τραγουδιστά, στα γερμανικά και τα αιγυπτιακά, — Μουμπάρακ άντε στα τσακίδια, Σολειμάν άντε στα τσακίδια, θέλουμε ελευθερία, θέλουμε να ζούμε με αξιοπρέπεια, θέλουμε ειρήνη, Μουμπάρακ άσε τις αδελφές μας, τους αδελφούς μας, τα παιδιά μας ελεύθερα — το μικρό πλήθος απευθύνεται στους λίγους περαστικούς (και αναγκαστικά στις αστυνομικές δυνάμεις που το συνοδεύουν), απευθύνεται όμως και στον εαυτό του. Κυρίως όταν η εκφωνήτρια των συνθημάτων — μια μάλλον λεπτή κοπέλα με τζίν, άσπρα σταράκια και μπέζ μαντίλα — όταν δεν την ικανοποιεί το πάθος και ο τόνος, με τον οποίο η πορεία φωνάζει το σύνθημα, το επαναλαμβάνει αλλάζοντας την έμφαση. Εκείνο ειδικά το σύνθημα με τη λευτεριά τρεις φορές τους έβαζε κάθε φορά να το λένε: Wir wollen Freiheit — Wir wollen Freiheit — Wir wollen Freiheit. Είχες την αίσθηση ότι την απωθούσε βαθιά κάθε ίχνος μηχανικής επανάληψης.

Τυπικά επρόκειτο για μια πορεία συμπαράστασης στον αγώνα του αιγυπτιακού λαού, να συγκροτηθεί με μια πολιτική πράξη ως αναγνωρίσιμο ιστορικό υποκείμενο  και να αποφασίσει ο ίδιος για την τύχη του. Και με δεδομένη την στάση της Δύσης απέναντι στην επανάσταση του αιγυπτιακού και τυνησιακού λαού μια πορεία αλληλεγγύης και συμπαράστασης είχε σίγουρα προφανή πολιτικό στόχο και νόημα ύπαρξης.

Εσύ όμως είχες την αίσθηση πως στην πραγματικότητα ήταν η άγρια νοσταλγία του μικρού πλήθους, που ένιωθε να βρίσκεται τη λάθος ώρα σε ξένο τόπο. Των ανθρώπων πού ήξεραν πολύ καλά πού έπρεπε να είναι, που ήξεραν πως, αν ήταν εκεί, μπορεί να ήταν κιόλας νεκροί,* που ήξεραν πως τίποτα άλλο δεν θα ήθελαν περισσότερο εκείνη την ώρα από το να είναι εκεί και μόνο. Έτσι σου φαινόταν εσένα. Δικό σου πρόβλημα.

Δικό σου πρόβλημα, που, αν είναι, θα το σκέφτείς αργότερα. Γιατί τώρα πρέπει να λύσεις, και μάλιστα αμέσως, ένα άλλο· τώρα που το μικρό πλήθος περνά μπροστά σου, ενώ έχεις μόλις βγει από το neues museum (κι έχεις χορτάσει αρχαία αιγυπτιακή τέχνη και θρησκεία). Θέλεις να τους ακολουθήσεις — δεν χωρεί ζήτημα — αλλά ως τι θα τους ακολουθήσεις και πώς; Τουρίστας στο Βερολίνο για ένα σαββατοκύριακο, ούτε Τυνήσιος, ούτε Αιγύπτιος, ούτε Γερμανός, ούτε τίποτα, ένας έλληνας, που δεν ξέρει γρυ αραβικά, που δεν ξέρει κανέναν στο Βερολίνο, ένας περαστικός. Πώς ακολουθεί ένας περαστικός μια ξένη πορεία;

Καταρχήν παρακολουθώντας την. Διακριτικά, στο πεζοδρόμιο, ανάμεσα σε άλλους περαστικούς που κοντοστέκονται και τις δυνάμεις της τάξης και ασφάλειας που βιντεοσκοπούν. Ανακατεύομαι βέβαια και λίγο με την πορεία, όταν για παράδειγμα ο δρόμος στενεύει δίπλα σε κάποιο εργοτάξιο — αλλά, γενικώς, η θέση μου είναι διακριτή. Με τα χέρια στις τσέπες του μπουφάν και το στόμα κλειστό παρακολουθώ από κοντά μα απ’ έξω την πορεία συμπαράστασης των Αιγυπτίων στο κέντρο του Βερολίνου, άλλοτε πιο μπροστά, στην κεφαλή με τους Αιγύπτιους και του Τυνήσιους, άλλοτε — πιο συχνά — πίσω, με τους Γερμανούς συμπαραστάτες.

Και, όσο κι αν προσπαθεί το κορίτσι με την ντουντούκα μπροστά για το αντίθετο, δεν αργώ να βρω μια στάση μηχανική και βολική: το παρελθόν μου το αγωνιστικό, η κρίσιμη για την παγκόσμια ιστορία στιγμή της επανάστασης (επιτρέπεται πια να την λέμε έστι;) στην Αίγυπτο, τα τόσα χρόνια πια που ζω στη Γερμανία, η αισθητική απόλαυση που προσφέρει η σκηνή, με κάνουν έναν τέλειο εξωτερικό παρατηρητή, με το αναγκαίο μίγμα γνήσιου ενδιαφέροντος και απόστασης.

Φωνάζει η πορεία — παρατηρώ. Στέκεται η πορεία — στέκομαι κι εγώ. Απέξω.

Και για να λέω την αλήθεια, και τώρα που τα γράφω δεν καταλαβαίνω πώς έγινε και την παράτησα σε μια στιγμή τη βολική μου θέση και μπήκα κι εγώ ξένος κι άσχετος μέσα στην πορεία.

Μα δεν γίνεται να μένεις απέξω, όταν όλοι αγκαλιάζονται και χορεύουν, όταν πια δεν θέλουνε απλώς τη λευτεριά αλλά την έχουν κιόλας και την κρατούν σφιχτά στα χέρια, όταν καταλαβαίνεις (όχι χωρίς μια κάποιαν έκπληξη) ότι κάθε ικανότητά σου να κάνεις πολιτική έχει πια για πάντα αχρηστευτεί, γιατί σε μια τέτοια στιγμή εσύ έχεις απλώς βουρκώσει.

Από τη στιγμή που η είδηση, ότι Μουμπάρακ και Σολεϊμάν αποχώρησαν ενώ ο στρατός ανέλαβε τη διαχέιριση της μετάβασης, βρήκε το μικρό πλήθος της unter den linden τα γερμανικά σχεδόν εξαφανίστηκαν. Συνθήματα και κραυγές, οι ανακοινώσεις, οι θριαμβολογίες όλα στα αραβικά. Πού και πού μόνο το κορίτσι μας μετέφραζε κρίσιμες πληροφορίες.

Στο τέλος της πορείας όμως μάς την έκανε τη χάρη:

Wir sind frei — Wir sind frei — Wir sind frei.

handsoff

* Η αιγυπτιακή επανάσταση ήταν βέβαια «ειρηνική», αν εξαιρέσουμε τους εκατοντάδες νεκρούς, τους χιλιάδες τραυματίες, τους χιλιάδες συλληφθέντες, τα καμμένα κτίρια. Ο Άρης Χατζηστεφάνου αναλύει το ζήτημα μια χαρά, στο Infowar της 14ης Φεβρουαρίου.

η αριθμητική των ιδεών και τα μεγάλα σύνολα

Posted in germania, ποίηση, πολιτική, πολιτική πεζοδρομίου with tags , on Νοέμβριος 8, 2009 by maurochali

9 Νοεμβρίου 1989

Wir sind das Volk.

ή μήπως

Wir sind ein Volk.*

Από τα οριστικά άρθρα στα αριθμητικά είναι, κάποτε, ένα αχανές βηματάκι. Αρκεί να κατέχεις την, όπως έγραφε κάποτε κι ο Μ. Αναγνωστάκης, αριθμητική των ιδεών.

Είναι όμως μόνο τα άρθρα και τα αριθμητικά το θέμα;

http://muller-kluge.library.cornell.edu/de/video_transcript.php?f=109

http://www.dradio.de/dkultur/sendungen/laenderreport/1031727/

* «Εμείς είμαστε ο λαός.» / «Είμαστε ένας λαός.» Το πρώτο σύνθημα κυριάρχησε στις διαδηλώσεις στην Λειψία και το Βερολίνο το φθινοπώρο του 1989. Το δεύτερο σύνθημα, μικρή μα κρίσιμη παραλλαγή του πρώτου, ακούστηκε για πρώτη φορά μαζικά στη διαδήλωση της Λειψίας στις 20 Νοεμβρίου 1989. Από την μικρή έρευνα, στην οποία στηρίζεται το ραδιοφωνικό χρονογραφήμα, που διαβάζετε στο δεύτερο λινκ, προκύπτει ότι σε όλες του τις εμφανίσεις πριν την 20η Νοεμβρίου το σύνθημα «Είμαστε ένας λαός» απευθυνόταν στις δυνάμεις ασφαλείας, καλώντας τες να συμπαραταχθούν με τους διαδηλώτες ή τουλάχιστον να μην επιτεθούν πυροβολώντας.

Σύμφωνα με τον σύγχρονο επίσημο πολιτικό λόγο το σύνθημα καθαγιάζει την «ένωση» της ανατολικής με την δυτική Γερμανία, με τον τρόπο που αυτή πραγματοποιήθηκε.

η εθνική ενότητα στην πράξη

Posted in πολιτική, πολιτική πεζοδρομίου, καθεστώς εκτάκτου ανάγκης, state of emergency, Uncategorized with tags , , , , , on Αύγουστος 25, 2009 by maurochali

«Πονάει η καρδιά όλων των Ελλήνων με τις εικόνες των καταστροφικών πυρκαγιών» δηλώνει ο κ. Σουφλιάς. Ας αφήσουμε στην άκρη το άκρως εύστοχο «με τις εικόνες …». Δεν πονάει κανείς για τις πυρκαγιές τις ίδιες, οι εικόνες είναι που δημιουργούν τα καρδιακά προβλήματα.

Το κρίσιμο είναι αλλού. Η καρδιά του κ. Σουφλιά πονάει το ίδιο με την καρδιά μιας δασκάλας που μένει στους Αμπελόκηπους, έχει δυό παιδιά και πήγαινε μια-δυό φορές το μήνα εκδομή στο Βαρνάβα ή στον Άγιο Πέτρο να περπατήσει. Γιατί και οι δύο φέρουν γονίδια ελληνικά.

Η καρδιά του μεσίτη και του εργολάβου που ετοιμάζονται να ριχτούν με τα μούτρα στα «φιλέτα» που απελευθέρωσε η φωτιά πονάει ακριβώς το ίδιο με την καρδιά όσων έχουν αγωνιστεί όλη τους τη ζωή για να μη γίνει η Αττική μια απέραντη «Βωβόπολις».

Η καρδιά του κ. Μαρκογιαννάκη, νυν υπεύθυνου για την μη-κάλυψη 3000 κενών στο πυροσβεστικό σώμα πονάει ακριβώς το ίδιο με την καρδιά των συγγενών και των φίλων των εποχιακών πυροσβεστών που σκοτώθηκαν το 2007, και βλέπουν τη «θυσία τους να πηγαίνει εντελώς χαμένη», αν μας επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουμε τέτοιες συναισθηματικά φορτισμένες εκφράσεις, ενώ δεν μιλάμε για μέλη της βαρυπενθούσας κυβέρνησης.

Ο κ. Σουφλιάς είναι σοβαρός άνθρωπος. Δεν θα μιλούσε ποτέ για ασύμμετρες απειλές, ανθελληνικά σχέδια από τους Τούρκους, τους αναρχοκομμουνιστές ή άλλους εχθρούς της φυλής. Μιλάει μόνο για ελληνικές καρδιές που πάλλονται όλες στον ίδιο ρυθμό και πονάνε όλες το ίδιο, άσχετα αν μερικές ανήκουν σε εμπρηστές, συνενόχους και ηθικούς αυτουργούς ενώ άλλες σε καμμένους.

οι νεοφιλελεύθεροι στην κρίση χαίρονται

Posted in germania, πολιτική, γερμανία, καθεστώς εκτάκτου ανάγκης with tags , , , , on Ιουλίου 22, 2009 by maurochali

Προειδοποίηση: το ποστ που ακολουθεί ΔΕΝ είναι επίκαιρο. Το μχ πιστεύει ωστόσο ότι δεν είναι και άκαιρο. Το ποστ που ακολουθεί αφορά τη γερμανική πολιτική σκηνή. Ίσως όμως όχι μόνο.

Το γερμανικό FDP (Frei Demokratische Partei, Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα) θα μπορούσε ελαφρά τη καρδία να χαρακτηριστεί, με βάση τη σημερινή του πολιτική γραμμή, εκφραστής του πιο γνήσιου νεοφιλελευθερισμού, που θα μπορούσε να είναι υπαρκτός. Η οικονομική κρίση του υπαρκτού, νεοφιλελεύθερης κοπής, καπιταλισμού που βρίσκεται σε εξέλιξη από το τέλος του περασμένου καλοκαιριού οδήγησε αρκετές δεξιές κυβερνήσεις να υιοθετήσουν μέτρα στήριξης τραπεζών και επιχειρήσεων, τα οποία έμοιαζαν να τις κατατάσσουν στο (μέχρι πρότινος τείνον να εξαφανιστεί) σοσιαλιστικό/κρατικιστικό ημισφαίριο της αστικής πολιτικής αρένας. Το FDP ήταν και είναι σε γενικές γραμμές αντίθετο με τα μέτρα αυτά. Πολύ περισσότερο: Όταν όλοι (δεξιοί και σοσιαλδημοκράτες (μέχρι πρότινος) νεοφιλελεύθεροι καθώς και τα αγαπημένα τους ΜΜE[1]) διακήρυσσαν περιπαθώς ότι ο καπιταλισμός, όπως τον ξέραμε τελείωσε, ότι ο νεοφιλελευθερισμός τα έφαγε τα ψωμιά του, ότι ένα νέο μοντέλο είναι αναγκαίο, το FDP (δια στόματος ενός από τα κορυφαία στελέχη του, του αναπληρωτή πρωθυπουργού της Βαυαρίας, Martin Zeil) συνέχιζε να κάνει διαπύρσιες ομολογίες πίστης στην ερωμένη, που κινδυνεύει να πεταχτεί στα αζήτητα: «ο νεοφιλελευθερισμός μας δείχνει τον (μοναδικό) δρόμο, που μπορεί να μας βγάλει από την οικονομική κρίση

Συνέχεια

the end of the world as we know it…

Posted in πολιτική, καθεστώς εκτάκτου ανάγκης, Uncategorized with tags , on Οκτώβριος 13, 2008 by maurochali

Η κατάρρευση των αξιών στις διεθνείς χρηματαγορές δεν κλονίζει μονάχα τους πακτωλούς δισεκατομμυρίων πάνω στα οποία κάθονταν ως τώρα οι διεθνείς μεγαλοσπεκουλαδόροι. Στον πανικό οι κυβερνήσεις χωρίς αιδώ μαζεύουν τα λεφτά των φορολογουμένων για να εξυπηρετήσουν την «έλλειψη ρευστότητας» των τραπεζών.   Τα ιερά και τα όσια της «νέας οικονομίας» κλονίζονται: ο Κρούγκμαν παίρνει το Νόμπελ Οικονομίας και ο Φουκουγιάμα πενθεί, μετανοημένος συνάμα κι αμετανόητος, για το τέλος της «Αμερικής ΕΠΕ«.

Ο Βαλερστάιν εκτιμά το πως ο καπιταλισμός πνέει πλέον τα λοίσθια.  Κι εμείς που ξέρουμε πως δεν αρκεί η αντικειμενική κρίση μα χρειάζεται κι ο υποκειμενικός παράγοντας για να ανατραπούν οι κυρίαρχες σχέσεις παραγωγής λέμε πως πρέπει μάλλον να αρχίσουμε επιτέλους να ετοιμαζόμαστε στα σοβαρά για τις μάχες που μέλλονται να’ρθούν στον κύκλο της ιστορίας που μόλις ανοίγει. Με λογισμό και μ’όνειρο. Μα για την ώρα, και πριν ακόμα αντικρύσουμε ό,τι μας περιμένει, μπορούμε να «νιώθουμε καλά» και να ξαναμουρμουρίζουμε που και που με χαιρέκακη απόλαυση το παλιό τραγουδάκι…

για τα καρκινάκια του πλανήτη

Posted in πολιτική, εφημερίδες, καθεστώς εκτάκτου ανάγκης with tags , , , on Σεπτεμβρίου 8, 2008 by maurochali

Διαβάζεις, πριν λίγες ημέρες, στην Ελευθεροτυπία μια συνέντευξη του κ. Σκορδαλάκη, επίκουρου καθηγητή στο Wistar Institute της Φιλαδέλφειας, ο οποίος (προφανώς συμμετέχοντας ή καθοδηγώντας μια ερυενητική ομάδα, αυτό δεν καθίσταται σαφές) έκανε ένα βήμα πιο κοντά στην ανακάλυψη του τρόπου να χτυπιούνται αποκλειστικά τα καρκινικά κύτταρα στις αντικαρκινικές θεραπείες. Κλειδί ένα αντιγηραντικό ένζυμο, ανενεργό στα περισσότερα κύτταρα ενηλίκων, ενεργό όμως σε όλες τις μορφές των καρκινικών κυττάρων. Η τελομεράση. Η προσφορά του κ. Σκορδαλάκη, όπως προκύπτει από την συνέντευξη, είναι ότι η δομή αυτού του ενζύμου κατέστη περισσότερο κατανοήτη από ότι στο παρελθόν.

Ακούς σήμερα στο ραδιόφωνο ότι η Ισπανίδα  καθηγήτρια Maria Blasco, η οποία στο Αντικαρκινικό Ινστιτούτο της Μαδρίτης διεθύνει μια ομάδα επιστημόνων που εργάζεται πάνω στα τελομερή και την τελομεράση   βραβεύτηκε από το ίδρυμα Körber του Αμβούργου για την προσφορά της ομάδας της στην κατανόηση της λειτουργίας  της τελομεράσης.

Θυμάσαι την συνέντευξη, δεν θυμάσαι όμως να διάβασες λέξη ούτε στην ίδια την συνέντευξη ούτε στον πρόλογο του δημοσιογράφου Γ. Κιούση, για άλλες ερευνητικές ομάδες που ακολουθούν τον ίδιο δρόμο. Νομίζεις μάλιστα ότι θυμάσαι την αίσθηση που αποκόμισες, ότι ο κ. Σκορδαλάκης είναι μόνος στον κόσμο που  συνδέει την τελομεράση με την αντικαρκινική θεραπεία.

Ξαναδιαβάζεις την συνέντευξη. Είναι σαφές γιατί αποκόμισες αυτή την αίσθηση, όπως είναι επίσης σαφές ότι είσαι ηλίθιος που δεν την αμφισβήτησες, κι ας σε παρέσυρε το κείμενο προς τα εκεί. Και ως ηλίθιος εξακολουθείς να ρωτάς: Μα καλά γιατί δεν αναφέρθηκε ούτε ο ένας ούτε ο άλλος έστω με μισή πρόταση στο γεγονός ότι κι άλλοι ερευνητές, προφανώς πολλοί, δουλεύουν στον ίδιο δρόμο; Δεν είναι σημαντικό ως πληροφορία;

Η ίδια η συνέντευξη όμως, ο κ. Κιούσης έχει προνοήσει. Γιατί μετά τις καθιερωμένες γελοιότητες (υπερηφάνειες Ελλήνων που διαπρέπουν στο εξωτερικό, Καζαντζάκη για την δύναμη της θέλησης κ.λπ.) ακολουθεί η τελευταία ερώτηση:

Μέχρι σήμερα έχουν ενδιαφερθεί εταιρείες για την παραγωγή του φαρμάκου που θα απενεργοποιούσε την τελομεράση και θα λειτουργούσε πιθανώς κατά όλων των καρκίνων;

Η απάντηση του κ. Σκορδαλάκη είναι συνετή και συγκρατημένη. Η ερώτηση όμως εν προκειμένω είναι σημαντικότερη από την απάντηση. Μήπως και καταλάβουν κάτι ηλίθιοι σαν κι εμένα.

——————————-

Πίνακας με όλους τους επιστήμονες που συμβάλλουν στην έρευνα για την κατανόηση της τελομεράσης

για τα «emo» παιδιά του αρκτικού κύκλου

Posted in πολιτική, καθεστώς εκτάκτου ανάγκης with tags , , , , , , , on Αύγουστος 31, 2008 by maurochali

Το γαλλικό ειδησιογραφικό πρακτορείο (AFP) μετέδιδε πριν λίγες ημέρες ως είδηση τα αποτελέσματα μιας έρευνας που πραγματοποιήθηκε στη Γροιλανδία με επικεφαλής τον Peter Bjerregaard, καθηγητή στο Ινστιτούτο Εθνικής Υγείας της Κοπενχάγης (Statens Institut for Folkesundhed):

Μία στις τέσσερις νεαρές γυναίκες κατοίκους του νησιού έχει επειχειρήσει τουλάχιστον μία φορά να αυτοκτονήσει. Μεταξύ των νεαρών ανδρών το ποσοστό είναι 17%. Συνολικά αυτοκτονούν στην Γροιλανδία των περίπου 57.000 κατοίκων 45-50 άνθρωποι τον χρόνο. Tα ποσοστά τόσο των αποπειρών αυτοκτονίας (υψηλότερα στις γυναίκες από ότι στους άνδρες) όσο και των αυτοκτονιών (υψηλότερα στους άνδρες) είναι εκρηκτικά υψηλότερα σε σχέση με την υπόλοιπη Δανία (στην οποία ανήκει* η Γροιλανδία) και από τα υψηλότερα στον κόσμο (βλ. την αναμετάδοση της είδηση στο yahoo και στην Καθημερινη.)

Φυσικά οι λόγοι των υψηλών ποσοστών απασχολούν επίσης την μελέτη, σύμφωνα με το κείμενο της είδησης. Η επισήμανση της δυσκολίας να εντοπιστούν οι λόγοι συνοδεύεται με μια γενική παρατήρηση που καθιστά την κοινωνία της Γροιλανδίας υπέθυνη για τα υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών. Αντιγράφουμε την μετάφραση της Καθημερινής:

Ο Μπιέρεγκαρντ ανέφερε ότι δεν είναι εύκολο να εντοπιστούν οι λόγοι που οδηγούν τόσους νέους στην αυτοκτονία. «Πιθανόν να σχετίζεται με την κατάσταση των νέων στη Γροιλανδία. Μεγάλο ποσοστό των γονέων είναι άνεργοι ή έχουν προβλήματα αλκοολισμού, ενώ σημειώνονται και πολλά περιστατικά ενδό-οικογενειακής βίας».

Στους λόγους θα επανέλθουμε. Ας ασχοληθούμε όμως καταρχάς με τα υποκείμενα, τους έφηβους και τις έφηβες, στους νέους άντρες και γυναικές που τερματίζουν βίαια τη ζωή τους ή το επιχειρούν εκεί, στα σύνορα με τον πολικό κύκλο.

Πίσω από την (πολιτικώς ορθή ή μάλλον εθνικά χρήσιμη για την Δανία;) φράση «κάτοικοι της Γροιλανδίας» πρέπει να διαβάσουμε «Ινουίτ». Η λεπτομέρεια έχει την σημασία της, καθώς αυτό που στην είδηση παρουσιάζεται ως κοινωνικό πρόβλημα των «κατοίκων της Γροιλανδίας» είναι στην πραγματικότητα πρόβλημα μιας εθνικής ομάδας, των Ινουίτ της Γροιλανδίας, της Αλάσκας και των βόρειων περιοχών του Καναδά. (Γενικότερα: το πρόβλημα των πολύ υψηλών ποσοστών αυτοκτονία αφορά όλους τους ιθαγενείς πληθυσμούς που έχουν απομείνει στον πλανήτη.)

Τον Ιανουάριο του 2008 δημοσιεύεται στο περιοδικό Indigenous Affairs η έρευνα του Jack Hicks («The social determinants of elevated rates of suicide among Inuit youth») που εξετάζει την εκρηκτική αύξηση των ποσοστών αυτοκτονιών νέων Ινουίτ, στην Γροιλανδία (Δανία), την Αλάσκα και το Νούναβουτ (Καναδάς). Χαρακτηριστικά το ποσοστό αυτοκτονιών νέων από 15 έως 24 ετών στο Νούναβουτ είναι 60 φορές μεγαλύτερο από αυτό μεταξύ των συνομηλίκων τους στον Νότιο Καναδά.

Ο ερευνητής συνδέει την αύξηση των ποσοστών με την πολιτική «ενεργητικού αποικισμού» (active colonialism) που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις των χωρών, από την δεκαετία του ’60 στην Αλάσκα, του ’70 στην Γροιλανδία, και του ’80 στο Νούναβουτ, δίνοντας ισχυρά κίνητρα στις οικογένειες των Ινουίτ, που κατοικούσαν διάσπαρτες ως νομάδες σε μικρούς μετακινούμενους οικισμούς, να εγκατασταθούν μόνιμα σε μεγαλύτερα οικιστικά κέντρα. Τα οικιστικά προγράμματα εντάσσονται στο γενικό πλαίσιο προγραμμάτων «ορθολογικής» εκμετάλλευσης της γης. Τα ευρήματα μαρτυρούν ότι οι αυτοκτονίες πολλαπλασιάζονται μεταξύ των νέων που έχουν γεννηθεί στις «πόλεις», επιτρέποντας μια άμεση σύνδεση ανάμεσα στις αυτοκτονίες και τον «εκμοντερνισμό» του τρόπου ζωής.

O Hicks είναι προσεκτικός. Δεν αποδίδει αποκλειστικά στο τραύμα του ξεριζωμού τα υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών· άλλες κοινωνικές αιτίες και βεβαίως οι συνθήκες εκπαίδευσης και εργασίας (ή καλύτερα η απουσία τους) δεν αποκλείονται. Το αντίθετο. Απλώς επισημαίνει και τονίζει την σημασία ενός επιπλέον παράγοντα. Αυτόν ακριβώς που η μελέτη του Bjerregaard (τουλάχιστον όπως παρουσίαζεται από το APF) δεν αναφέρει κάν. (Το άρθρο του Hicks είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της προσωπικής του ιστοσελίδας. Για την έρευνα βλ. επίσης http://www.hc-sc.gc.ca/fnih-spni/promotion/suicide/index_e.html και http://media.knet.ca/node/3300).

Ας επιστρέψουμε στην έρευνα του Bjerregaard και την παρουσίασή της από το APF.

Ο Peter Bjerregaard και η Inge Lynge σε λίγο παλαιότερο άρθρο τους με τίτλο «Suicide—A Challenge in Modern Greenland» στον τόμο 10.2 του περιοδικού Archives of Suicide Research, ο οποίος ήταν ειδικά αφιερωμένος στην αυτοκτονία στους ιθαγενείς πληθυσμούς της Αμερικής, της Αυστραλίας και της Σιβηρίας επισημαίνουν επίσης την σημασία του «εκμοντερνισμού» για την αύξηση των ποσοστών αδυνατούν όμως να βρουν τις αιτιώδεις συσχετίσεις που συνδέουν τα δύο φαινόμενα και ρίχνουν το κυρίως βάρος στους «συνήθεις υπόπτους»: φτωχό συναισθηματικό και πνευματικό περιβάλλον στο σπίτι, προβλήματα αλκοολισμού και ενδο-οικογενειακής βίας («Suicidal thoughts occur more often in young people who grew up in homes with a poor emotional environment, alcohol problems and violence. There is a definite correlation with several aspects of the modernization process but it is hard to pinpoint causal relationships. It is rather the “modernization package” that should be regarded as risk factors for suicides.» Ολόκληρη η περίλψη του άρθρου εδώ Βλ. και εδώ για μια παρόμοια έρευνα επίσης του Peter Bjerregaard και της Tine Kurtis (2002)· παραθέτουμε την κρίσιμη φράση: It is necessary to modify the common notion that rapid societal development is in itself a cause of poor mental health: as a result of successful integration into the modern Greenlandic society, some population groups have better mental health compared to other groups.).

Το πρόβλημα των υψηλών ποσοστών αυτοκτονίας έχει φυσικά απασχολήσει την κυβέρνηση της Δανίας εδώ και καιρό. Το 2004 κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο της Γροιλανδίας σχέδιο για την μείωση του αριθμού των αυτοκτονιών στη Γροιλανδία (εδώ το αγγλικό κείμενο του σχεδίου). Γενικά το σχέδιο αντιμετώπιζε την αυτοκτονία ως καταρχάς προσωπικό πρόβλημα της γυναίκας ή του άνδρα που την επιχειρεί και έδινε αναλόγως έμφαση: στην βελτίωση της ποιότητας ζωής, της εκπαίδευσης, στην ενίσχυση της ικανότητας των ατόμων να διαχειρίζονται προσωπικές κρίσεις και ταυτόχρονα σε «κατασταλτικά μέτρα»: δημιουργία βάσης δεδομένων και παρακολούθηση των ατόμων για τα οποία υπάρχουν υποψίες ότι μπορεί να επιχειρήσουν να αυτοκτονήσουν, ψυχολογική υποστήριξή τους κ.λπ.

Η μελέτη του Bjerregaard για την οποία μιλά το APF εντάσσεται προφανώς στον ευρύτερο προσανατολισμό του σχεδίου αυτού, να μελετηθεί περαιτέρω το φαινόμενο.

Με αυτά τα δεδομένα και συγκρίνοντας τις μελέτες του Bjerregaard αφενός και του Hicks αφετέρου, αντιλαμβάνεται κανείς εύκολα την ειδοποιό διαφορά. Ενώ ο Hicks αφήνει ένα παράθυρο ανοιχτό, ότι ίσως η ευθύνη για τις αυτοκτονίες βαρύνει (κυρίως) τον νέο τρόπο ζωής που επιβάλλεται δια της βίας στους Ινουίτ, η μελέτη του Bjerregaard επί της ουσίας το κλείνει, δίνοντας έμφαση στους γνωστούς παράγοντες. Άρα όλα πρέπει να συνεχιστούν, όπως έχουν σχεδιαστεί. Η κατάκτηση συνεχίζεται με ήπια μέσα, θα έλεγε κανείς, καθώς οι κυβερνήσεις επιστρατεύουν τώρα τους ψυχολόγους και τους κοινωνικούς λειτουργούς για να αποτελειώσουν μια εξέλιξη που πρέπει να θεωρείται αυτονόητη. Σε μια περίοδο που η συζήτηση για την εκμετάλλευση των θησαυρών που κρύβει η γη της Γροιλανδίας έχει ανάψει με δεδομένο ότι η υποχώρηση των πάγων καθιστά αυτή την εκμετάλλευση προσοδοφόρα είναι απολύτως κατανοητό γιατί κάθε συζήτηση για πιθανή αλλαγή προσανατολισμού είναι απλώς εκτός τόπου και χρόνου. Όπως άλλωστε και οι ίδιοι οι Ινουίτ.

Το μόνο ερώτημα που απομένει είναι γιατί δεν αφήνουμε αυτούς τους ιθαγενείς να φύγουν διακριτικά από την ζωή, όπως το κάνουν και να πάψουν πια να μας ενοχλούν. Μάλλον γιατί ο δυτικός λευκός άνθρωπος είμαστε ένα εξαιρετικά απεχθές είδος. Κλέβουμε την γη των άλλων ειδών, τα υποτάσσουμε και τα εξευτελίζουμε και τελικά, όταν εκείνα το παίρνουν απόφαση ότι έχασαν την μάχη και διακριτικά αρχίζουν να μας αδειάζουν την γωνιά, τότε κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τα «σώσουμε».

——————————————————

* Η σχέση της Γροιλανδίας με την Δανία είναι αρκετά περίπλοκη. Η Γροιλανδία έχει δικό της Κοινοβούλιο και κυβέρνηση και μπορεί να ορίζει ανεξάρτητα την εσωτερική της πολιτική (από την 1η Μαΐου 1979). Χρησιμοποιεί ως νόμισμα την δανική κορώνα και όσον αφορά την εξωτερική πολιτική εξαρτάται από την Δανία, χωρίς ωστόσο να είναι μέλος της ΕΕ (από την 1η Ιανουαρίου 1985 μετά από δημοψήφισμα).

Μια μικρή γεύση για την σημασία που θα είχε μια αυξημένη αίσθηση ανεξαρτησίας των Ινουίτ και μια αντίστοιχα έντονη διάθεση διεκδικήσεων, τώρα που ξεκινά ο πυρετός του μαύρου χρυσού στον αρκτικό κύκλο θα μπορούσε να πάρει κανείς εδώ.

Συνοπτικό αλλά πολύ κατατοπιστικό (γερμανόφωνο) άρθρο για την βεβιασμένη εξέλιξη στην ζωή των Ινουίτ, κυρίως μετά το 1945.

Η ιστοσελίδα του Inuit Tapiriit Kanatami, του Συμβουλίου Αντιπροσώπευσης των Ινουίτ.

Εξαιρετικό γαλλο-γερμανικό ντοκιμαντέρ για τους Ινδιάνους του Καναδά και τους τρόπους με τους οποίους η Καναδική Κυβέρνηση και η Εκκλησία στις δεκαετίας 1960-1980 επιχείρησε συστηματικά να καταστρέψει τους κοινωνικούς και οικογενειακούς τους ιστούς, στέλνοντας υποχρεωτικά τα παιδιά των Ινουίτ σε ανάδοχες οικογένεις και οικοτροφεία. Για αυτή την απάνθρωπη μεταχείριση ο πρωθυπουργός του Καναδά απολογήθηκε δημόσια φέτος το καλοκαίρι (βλ. το κείμενο της απολογίας). Το συμβούλιο των Ινουίτ έκανε δεκτή την απολογία ( εδώ οι επίσημες αντιδράσεις, βλ. όμως και εδώ για αρνητική κριτική). Ωστόοσο η φράση-κατακλείδα που ακούγεται το ντοκυμαντέρ, η φράση του αρχηγού μιας μικρής κοινότητας Ινουίτ στο Νουναβούτ είναι ίσως η μόνη αληθινή ανάλυση του προβλήματος των αυτοκτονιών, το αδιέξοδο και η διεξοδος μαζί:

«Πώς μπορούμε να ζούμε στον ίδιο κόσμο μαζί σου,

όταν δεν καταλαβαίνεις

ότι δεν αγωνιζόμαστε για περισσότερο ψωμί

αλλά για ψωμί που έχει άλλη γεύση.»