Λαϊκισμός

Το πολιτικό talk-show της γερμανικής τηλεόρασης με την μεγαλύτερη θεαματικότητα, το «Anne Will» είχε αυτή την Κυριακή τίτλο που θα έκανε κάθε νεοφιλελεύθερο να αγαλλιάσει: «Λαϊκισμός αντί πολιτικής;» Αφορμή η λεγόμενη «αριστερή στροφή» του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (SPD) στο πρόσφατο συνέδριό του. Αυτό που σαφώς υπαινίσσονταν ο τίτλος, δεδομένης της συζήτησης που διεξάγεται στην Γερμανία, είναι ότι η «αριστερή στροφή» (αριστερογλύστρημα, Linksrutsch) συνιστά έκφανση λαϊκισμού, που εμποδίζει την άσκηση πραγματικής πολιτικής, η οποία ως γνωστόν μπορεί να φέρει επάξια το όνομα αυτό αν και μόνο αν είναι πολιτική νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων. Αντί να παραμείνει πιστό το SPD στην νεοφιλελεύθερη γραμμή του Σρέντερ υποχωρεί στην πίεση από τα αριστερά του (αριστεροπίεση, Linksdruck), αυτή που ασκείται από το κόμμα της Αριστεράς και «αριστερίζει» ασυγχώρητα.


Μόνο το SPD; Όχι ακριβώς. Γιατί μια βδομάδα νωρίτερα, ο συνεπής νεοσυντηρητικός πρωθυπουργός της Βάδης-Βιτεμβέργης, κ. Öttinger, είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο «μαλθακοποίησης» (Weichstellung) του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, με άλλα λόγια, για τον κίνδυνο αριστερισμού και στο κόμμα της δεξιάς.
Γιατί όλος ο σαματάς; Αφορμή είναι κυρίως η συζήτηση για την παράταση των χρονικών ορίων παροχής του κοινωνικού επιδόματος σε ανέργους μεγάλης ηλικίας, η οποία αν γίνει δεκτή, θα συνιστά την πρώτη αναθεώρηση της περίφημης «ατζέντα 2010», του προγράμματος κοινωνικών περικοπών του νυν συμβούλου της Gazprom. To SPD μετά από σκληρή εσωκομματική διαμάχη αποφάσισε υπέρ της παράτασης, ο κίνδυνος και η κυβέρνηση τελικά να αποφασίσει θετικά είναι ορατός, καθώς η κ. Μέρκελ δεν παίρνει ξεκάθαρη θέση και στελέχη του Χριατιανοδημοκρατικού κόμματος τοποθετούνται επίσης θετικά. Ο μεγάλος φόβος είναι η αποδόμηση της αποδόμησης του κοινωνικού κράτους που τόσο συνεπώς επέβαλε ο σοσιαλδημοκράτης επιστήθιος φίλος του Πούτιν. Οι ουδέποτε κινδυνολογούντες παλαιο- και νεοφιλελεύθεροι δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να μιλούν για το «φαινόμενο ντόμινο».

Ας επιστρέψουμε στο talk-show. Οι εκπρόσωποι της δεξιάς καταγγέλλουν ασταμάτητα την αριστερή στροφή του SPD (και έτσι εμμέσως πλην σαφώς να αποδίδουν εύσημα στον «σοσιαλδημοκράτη» Σρέντερ) χρησιμοποιώντας όλες τις δυνατές μεταφορές που μπορεί να σκεφτεί κανείς. Κυρίως τα καράβια και οι επιδημικοί ιοί είχαν την τιμητική τους: το σκάφος της πόλεως κλίνει επίκινδυνα προς τα αριστερά (για να μην ξεχνιόμαστε: στην Γερμανία κυβερνήτης-καγγελάριος είναι η κ. Μέρκελ του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος) και ο «αριστερισμός», γίνεται από παιδική ασθένεια του κομμουνισμού, επίκινδυνη επιδημία που πλήττει ένα-ένα όλα τα κόμματα και «διασπά τις βέβαιες παρατάξεις». Είναι δεδομένο ότι τις λίγες ατάκες που άρθρωσε ο επίσης παρών Λαφοντέν οι εκπρόσωποι τις δεξιάς τις υποδέχονταν μόνιμα με την αντίδραση: «αν αφήσουμε στην άκρη τα σοσιαλιστικά που λέτε …» (που είναι η αρρώστια προσωποποιημένη εννοείται).

Λόγος γελοίος, εξοργιστικά γελοιός και συνάμα αποκαλυπτικός.

Γελοίος γιατί ακούγοντάς τον και παραβάλλοντάς τον με την πραγματικότητα δεν μπορείς παρά να αισθανθείς την εκρηκτική αντίφαση.

Αποκαλυπτικός γιατί απροσχηματίστα παραβλέπει ακόμα και τις διαδικασίες του κοινοβουλευτισμού, ονομάζει άρρωστο ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων, θεωρεί σύμπτωμα θανατηφόρας γρίπης οποιαδήποτε πολιτική απόφαση παρεκκλίνει από την νεοφιλελεύθερη συνταγή. Αποκαλυπτικός μιας βαθιά αντιδημοκρατικής λογικής, αφού η τόσο ζυγισμένη τελικά απόφαση του γερμανικού λαού να βάλει κάποιο φρένο στις μεταρρυθμίσεις (γιατί αυτό σήμαινε η μάλλον σαφής εντολή διακυβέρνησης σε κυβέρνηση μεγάλου συνασπισμού) στιγματίζεται ως λαϊκισμός. Αποκαλυπτικός της ολοκληρωτικής λογικής του «ενός δρόμου».

Ο φόβος βέβαια του SPD ότι χάνει την κρίσιμη πια μάζα των ψηφοφόρων του και η «αριστερή στροφή» που αυτός υπαγορεύει, η ευκαιριακή επανεπινόηση μιας πολιτικής φυσιογνωμίας, με στόχο την επανασύσταση κοινωνικών συμμαχιών που έχουν διαρρηχθεί, δεν συνιστά ουσιαστική αλλαγή πολιτικής γραμμής. Είναι το πιο παλιό, δοκιμασμένο κόλπο όλων -αδιαφοροποίητα- των κομμάτων εξουσίας για να διασφαλίζεται η κοινωνική ειρήνη και τελικά η απρόσκοπτη προέλαση του νεοφιλελευθερισμού. Το SPD δεν σέβεται δημοκρατικά τις «αντιρρήσεις» της κοινωνίας. Τις φοβάται. Και έχει ένα σωρό λόγους γιαυτό.

Την Κυριακή στο στούντιο της Anne Will συνετοί εκπρόσωποι της οικονομίας της αγοράς φαίνονταν να τραβούν το αυτί ενός άτακτου SPD. Στην ουσία ξεσπούσαν με μένος ενάντιον μιας κοινωνίας που υπό το βάρος των προβλημάτων της τολμά να σκεφτεί διαφορετικά. Το δίλημμα του talk-show ήταν «λαϊκισμός ή πολιτική». Χώρος για λαϊκή πολιτική, ή έστω για πολιτική με ψήγματα λαϊκού χαρακτήρα δεν υφίσταται. Μόνο στην αίθουσα και στην λογική του show ευτυχώς. Γιατί η «πίεση από τα αριστερά», η «αρρώστια» για την οποία ολοφύρονταν οι προσκεκλημένοι εκπρόσωποι των νεοσυντηρητικών/ -φιλελευθέρων και την οποία τρέμει το SPD δεν προκαλείται από αόρατο, άγνωστο ιό, αλλά από την ζωντανή πραγματικότητα. Που όσο κι αν τους αρρωσταίνει η ύπαρξή της, αυτή δεν τους κάνει την χάρη να φύγει μέσα από τα πόδια τους.

Advertisements

8 Σχόλια to “Λαϊκισμός”

  1. Πολύ καλό το ποστ! Προσυπογράφω!

  2. Πέραν τούτου, το πολιτικό κλίμα εκεί κάτω είναι τελείως διαφορετικό από εδώ. Πρέπει να αναφέρουμε στους μη γνωρίζοντες πως στη Βάδη-Βυττεμβέργη και γενικότερα στον βιομηχανοποιημένο καθολικό Νότο της Γερμανίας κυριαρχεί ο συντηρητισμός, πουλάει πολλά φύλλα η Bild (η γερμανική Εσπρέσσο, που είναι πρώτη σε κυκλοφορία από τις εφημερίδες). Λογική η αγανάκτησή σου, απλά να αναφέρω ότι εδώ δεν δίνει ο κόσμος και τόση σημασία σε εκπομπές τέτοιου ήθους.

  3. Είναι έτσι. Από την δική μου σκοπιά, το σημαντικότερο μου φαίνεται ότι είναι, πως στον πλούσιο γερμανικό νότο, και ειδικά στις μεσαίου μεγέθους πόλεις του, η εικόνα που έχει κανείς για τις πραγματικές κοινωνικές συγκρούσεις είναι μια εντελώς διαμεσολαβημένη και στρεβλωμένη από τα media εικόνα. Όσο αναφηρίζει κανείς τον Ρήνο, τα πράγματα σοβαρεύουν.
    Ωστόσο για τον ε π ί σ η μ ο δημόσιο λόγο η Christiansen μέχρι πριν ένα χρόνο και η λιγότερο αντιπαθής Will τώρα παίζουν έναν κάποιο ρόλο.
    Εσύ πώς προσέλαβες την «αριστερή στροφή» του SPD;
    Ο τρόπος με τον οποίο η σοσιαλδημοκρατία στην Γερμανία προσπαθεί να βγει από το αδιέξοδό της και να επιβιώσει κομματικά και πολιτικά αφορά νομίζω και άλλες χώρες της Ευρώπης.
    Υ.Γ. Όσο για τις εφημερίδες που διαβάζουν εδώ: έχω την αίσθηση ότι τα 2/3 διαβάζει, όπως λες, Bild και οι υπόλοιποι FAZ (η «σοβαρή» συντηρητική εφημερίδα). Η οξεία δεξιά στροφή στην τοπική Badische Zeitung τα τελευταία χρόνια είναι αρκετά εύγλωττη. Και ο κατάμαυρος προσανατολισμός των πρασίνων στο άθλιο κρατίδιο της Βάδης-Βιττεμβέργης επίσης.

  4. Στη FAZ κάποτε έγραφε και ο Κονδύλης…

    Με τελείως διαφορετικό τόπο εκκίνησης, θα συμφωνήσω με τη διαπίστωση των παπαγάλων του νεοφιλελευθερισμού. Πρόκειται σαφώς περί λαϊκίστικης στροφής του SPD. Κι αυτό γιατί, όπως κάθε σοσιαδημοκρατικό κόμμα που έχει βλέψεις εξουσίας σε αυτήν την ΕΕ, έχει άρρηκτους δεσμούς με το (αντιπαραγωγικό πλέον) κεφάλαιο. Οπότε, η όποια κοινωνική στροφή θεωρώ ότι θα μείνει μόνο στα λόγια, το πολύ να προχωρήσει σε «ήπιες» διαφοροποιήσεις των ήδη επιβεβλημένων σκληρών μεταρρυθμίσεων (Harz IV). Μην ξεχνάμε πως σχεδόν είναι βέβαιη η άνοδος του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, τα ωράρια λειτουργίας των καταστημάτων (κυρίως των Arkaden) έχουν αφεθεί στην «κρίση»-ασυδοσία των ιδιοκτητών, που σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές αποδομούν και τα τελευταία ψήγματα των εργασιακών κεκτημένων. Εκεί είναι που επεμβαίνουν και οι «ιδεολογικοί μηχανισμοί», κατά Αλτουσέρ. Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των εργαζομένων και ο πλουραλισμός, η υπερπροσφορά καλύτερα, διασκεδαστικών μέσων προς κατανάλωση (από το ποδόσφαιρο, στα σήριαλ, τα τσοντοσάιτ και τις παιχνιδομηχανές που ορίζουν το πλαίσιο της καθημερινότητας του εργαζόμενου), κάνει τη δυνατότητα μιας ορθολογικοποιημένης αντιμετώπισης της κατάστασής που βρίσκονται, δηλαδή τη χειραφέτησή τους, πρακτικά όνειρο θερινής νυκτός.

    Όσο για το Βορρά, λίγο ο προτεσταντισμός, λίγο η αθεΐα, λίγο ο κοσμοπολίτικος αέρας του Βερολίνου και του Αμβούργου, χρυσώνουν το χάπι. Αλλά η εισβολή των τηλεσκουπιδιών και των σκουπιδοτραγουδιών δεν μπορούν έτσι απλά να ανακοπούν. Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την άνοδο της επιρροής μίας σεξιστικής νοοτροπίας (που έχουν κυρίως οι μουσουλμάνοι μετανάστες, που με τη σειρά τους επηρεάζουν από τις σχολικές ηλικίες τους συνομήλικούς τους και συνδυαμορφώνουν με τα προαναφερθέντα την πολιτική συμπεριφορά), θα έλεγα ότι με προϊδεάζουν για έναν νέο τύπο φασισμού. Λαϊκός, υπερπολιτισμικός, με μετατοπισμένο ρατσισμό, απέναντι στον νέο ξένο, τη γυναίκα που δεν αποδέχεται την υποταγή της και δε θέλει να βγάζει τα βυζιά της δημόσια (άνοιξε την τηλεόραση το βράδυ να δεις τα τηλεπαιχνίδια με τις γυμνόστηθες) γενόμενη πράγμα εμπορεύσιμο, απέναντι στους έχοντες κονωνικές ανησυχίες και αυτούς που δεν αποδέχονται τις νέες αναγκαιότητες που με φανατισμό θα πρέπει να επιβληθούν, σε όσους δεν είναι μαζί με το ρεύμα. Για να κατανοήσουμε καλύτερα τον επερχόμενο φασισμό, οφείλουμε να δούμε προσεκτικότερα το παράδειγμα της Ολλανδίας και του ξενοφοβικού της κόμματος. Είχε έναν λευκό αρχηγό. Που τον δολοφόνησε ένας ψυχάκιας οικολόγος. Τον αντικατέστησε ένας μαύρος. Η γραμμή του κόμματος είναι ίδια. Ας δούμε τώρα τον ελληνικό φασισμό. Μιλάνε για καθαρότητα της φυλής και άμα δει κανείς τις φάτσες όλων αυτών, δεν έχει ΚΑΝΕΙΣ τους την όψη ενός άρειου. Είναι όλοι μελαχρινοί προς μελαμψοί (αν και με την πολύ γυμναστική και το φούσκωμα, χάνονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και φαίνεται μία κρεατομάζα με ξυρισμένη γκλάβα). Αυτό το άλογο μόφωμα θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε πλέον. Τι λέω, αυτό ήδη αντιμετωπίζουμε. Και ο πόλεμος γίνεται ολοένα και πιο ολοκληρωτικός, ολοένα και πιο άμεσος.

    Μέσα σ’ αυτήν τη φρίκη, είναι μεγάλο κέρδος κάθε ανάσα. Κάθε όμορφη, ειλικρινής κουβέντα, κάθε λέξη που βγαίνει από το στόμα μας. Η μεγαλύτερη αντίσταση είναι να αποφύγουμε την υστερία του καιρού μας. Να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και να μην χοροπηδάμε στις κατηγορίες των άλλων. Όταν θα κατορθώσουμε να ορίζουμε εμείς (ποιοι είμαστε άραγε αυτοί?) την ατζέντα της ζωής μας, τότε θα αποκτήσουμε και πάλι το προβάδισμα. Μέχρι πάλι να αφεθούμε. 🙂

  5. Διόρθωση: κάθε λέξη που βγαίνει από το στόμα μας ΚΑΙ έρχεται σε αντίθεση με το μισαλλόδοξο, καθοριζόμενο είναι της υστερικής κατάστασης.

    Γιατί αλλιώς διαβάζεται ως κάτι το πολύ αυτάρεσκο, που δεν ήταν η πρόθεση του γράφοντα.

  6. Ίσως να μην συνηθίζεται, αλλά στα σχόλια αυτού του ποστ, η τελευταία λέξη ανήκει στο κείμενο του Exiled, και την ευαίσθητη, ειλικρινή προσθήκη.

  7. @exiled
    αλλά κι ένα επί της ουσίας σχόλιο στις εμβριθείς παρατηρήσεις σου: αυτό που λες προβάδισμα, είναι θαρρώ κείνο που άλλοι πριν από εμάς ονόμασαν ηγεμονία, κι είναι κείνο που έχει χαθεί για κάθε συγχρονη απόπειρα χειραφέτησης εδώ και κάποιον καιρό. με όρους καθημερινότητας αυτή η ηγεμονία εκφράζεται στην ελευθεροστομία και τη δημοσιότητα όσων έχουν να υποδειξουν σαν λύση την επιστροφή στην ιδιωτική γαλήνη κι ασφάλεια απέναντι στον σταθερά κι αμείωτα κι απειλητικά μεταμορφούμενο γύρω κόσμο, κι έχουν να υποδείξουν ως εχθρό κι αντίπαλο τον διπλανό μας που μοιράζεται τα ίδια σκατά: οι αλλεπάλληλες επιθέσεις στους «προνομιούχους» του δημοσίου και οι εξισώσεις προς τα κάτω σε όλη την ΕΕ, ή η αναβίωση της ιδέας του πολιορκημένου κάστρου για να διατηρήσουμε τα όποια κεκτημένα όχι πια της κοινωνικής μας τάξης ή κατηγορίας μα του γηραιού πολιτισμού μας, είναι η βαση πάνω στην οποία ανθίζει ο τρέχων αντιπαγκοσμιοποιητικός νεοφασισμός.
    «εμείς», θαρρώ ανάμεσα σε ό,τι δεν υπάρχει πια κι ό,τι δεν είναι ακόμα που έλεγε κι η Αρεντ, θα είμαστε «εμείς» ακριβώς στο βαθμό που θα πάρουμε το λόγο και θα καταλάβουμε το κενό χώρο, το χαώδη κενό χώρο που δημιουργεί η περιρρέουσα κοσμική λατρεία για ό,τι είναι κάτω από το κεφάλι, τη ζώνη και πέρα από την εμπειρία όσων αναλώνουν το βίο τους παράγοντας τον πλούτο αυτού του κόσμου.

  8. Πολύ εύστοχες οι παρατηρήσεις σου. Συμφωνώ. Υπέροχη και η παράθεση της Άρεντ. Απλά αυτό το «εμείς» είναι διαρκώς υπό γέννηση και διάλυση συνάμα. Αν και εφόσον υφίσταται ακόμα και ως δυνατότητα. Δηλαδή συνέχεια. Και με το που θα καταλάβει το χώρο, θα καταστεί αυτομάτως συντηρητικό. Γιατί θα «καταστεί», θα γίνει σταθερό σημείο αναφοράς, θα πάψει να κινείται. Έχοντας δύναμη, θα χάσει τη δυναμική του, ή μάλλον καλύτερα, θα αλλάξει αυτή του η δυναμική κατεύθυνση και από κίνηση από τα κάτω, θα μετατραπεί σε νόμους, κανόνες ηθικούς και νέο κοινωνικό δερβέναγα. Τάδε έφα ένας δαιμονισμένος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: