Ο Χριστός της Vallegrande, κατά κόσμον Τσε Γκεβάρα

che38.jpgΑυτή είναι μια σπάνια έγχρωμη απεικόνιση της σωρού του Ερνέστο Ραφαέλ Γκεβάρα ντε λα Σέρνα (14/6/1928-9/10/1967) κι ενός συντρόφου του λίγο πριν ταφούν σε ομαδικό τάφο, στη Βαγιεγκράντε της Santa Cruz στη Βολιβία. Λίγο αργότερα, και πριν στρατιωτικοί γιατροί κόψουν τα χέρια του Τσε για την μετέπειτα εξακρίβωση της ταυτότητάς του από τη CIA, οι νεκροί εκτέθηκαν σε λαϊκό προσκύνημα. Κάποιες γυναίκες του χωριού, που φρόντισαν τα σώματα των νεκρών παληκαριών αναγνώρισαν το Χριστό στη μορφή του, και κρατησαν κρυφά τούφες από τα μαλλιά του για φυλαχτό. Μέχρι σήμερα στη Βαγιεγκράντε, κάθε χρόνο στη μέρα των νεκρών μια προσευχή αφιερώνεται στη μνήμη του.

che07.jpgΠιο αυθεντική, κι άρα πιο επικίνδυνη, αυτή η μεταφυσική λατρεία από τη μαζική κουλτούρα της «che icon» στις κορεσμένες μας δυτικες κοινωνιες. Το γνωστό, τραγικό βλέμμα μπρος στην αιωνιότητα που τό ’κανε διάσημο πρώτος ο μαχητής-εκδότης Φελτρινέλι, νεκρός κι αυτός στο καθηκον λίγα χρόνια αργότερα, έχει αλεστεί στο μεταξύ από τις μυλόπετρες της αγοράς για να καλύψει το άδειο πρόσωπο μιας εγωπαθούς παρατεταμένης εφηβείας. Πιο επικίνδυνος από αναπτήρες και μπλουζάκια για αμούστακους, τούτος ο αμούστακος 30άρης γιατρός, αντάρτης κάπου στην Κούβα στα 1957. Η ευθύβολη αβεβαιότητα του βλέμματος, η αλαζονία του μειδιάματος, το όπλο στο χέρι, είναι αρκετά για να ταράζουν τον ύπνο των απανταχού χορτασμένων και εφησυχασμένων.

che10.jpgΠέρα από τα φαντάσματα των εχθρών και τις φαντασιώσεις των φίλων για την ένοπλη κατάληψη της εξουσίας, le grand soir, την έφοδο στους ουρανούς, το παιχνίδι, κατ’ εξοχήν χειραφέτηση του κοινωνικού χρόνου. Δεν είναι η πιο κοινή και περιρρέουσα εμπειρία χειραφέτησης, προσβάσιμη και πολύτιμη στον καθένα μας, εκεί που συγκροτήσαμε και συγκροτούμε τις πιο ελεύθερες κοινότητες και σχέσεις, έξω από τον καταναγκασμό του μισθωμένου μας χρόνου; Εικόνα αυτή μιας επανάστασης λιγότερο εικονικής, πιο γήινης και δικής μας. (Αφήνουμε κατά μέρος τις οδυνηρές συνέπειες της χρήσης του ροπάλου του μπέηζμπωλ για εξωαθλητικούς σκοπούς).

che22.jpgΜας εντυπωσιάζει που ακόμα η Coca-Cola δεν αγόρασε τα δικαιώματα για να χρησιμοποιήσει αυτή τη φωτογραφία σε διαφημιστική της καμπάνια. Και δε θα μας εκπλήξει αν επιχειρήσει να το κάνει στο μέλλον. Για την ώρα, μας διασκεδάζει και μας αρέσει περισσότερο αυτός ο τύπος που πίνει από το μαύρο ποτό του ιμπεριαλισμού (σ’ ένα διάλειμμα μιας διάσκεψης των υπουργών Οικονομικών της Λατινικής Αμερικής, Μοντεβίδεο 1961). Γιατί μας θυμίζει πως «οι καπιταλιστές θα πουλήσουν ακόμα και το σχοινί με το οποίο θα τους κρεμάσουν».

che30.jpgΊσως ακόμα πιο αποκαλύπτικό ίσως κι απ’τις ομιλίες που χαλούσαν την ομόφωνη μονοτονία τέτοιων συζητήσεων, είναι το γεγονός πως, όπως απεικονίζεται γλαφυρά σε αυτή τη φωτογραφία, πας νοήμων άνθρωπος, πιθανότατα θα βαριέται αφόρητα, και θά’χει ανάγκη από έναν καφέ στις διαδικασίες του ΟΗΕ, το ανώτατο επίπεδο τελετουργικής μεταμφίεσης των σχέσεων παγκόσμιας κυριαρχίας.

che39.jpgΓι’ αυτό, αν μας παθιάζει κάτι περισσότερο από τ’άλλα σ’αυτές τις εικόνες, είναι η απέχθεια και το μίσος όταν βλέπουμε τους δολοφόνους του να ποζάρουνε πάνω από το νεκρό σώμα του commandante. Σαν το Φελίξ Ροντρίγκεζ (φωτό), ανιψιό ενός υπουργού του Μπατίστα, εξέχον μέλος της κοινότητας των «σκουληκιών» όπως ονομάζονται στην Κούβα οι πρόσφυγες του Μαϊάμι, πράκτορα της CIA στην απόβαση του Κόλπου των Χοίρων κι αργότερα στο Βιετνάμ, μπλεγμένο μέχρι σήμερα στις πιο βρώμικες δουλειές των αμερικανικών υπηρεσιών. Και δε θα κρύψουμε πως, όταν διαβάσαμε την επίσημη κουβανική ανακοίνωση για τη συμβολική σημασία της επέμβασης Κουβανών γιατρών στα μάτια του Μάριο Τεράν, του ανθρώπου που εκτέλεσε τον Τσε, ως «εκδίκησης του πνεύματος του Τσε», δε συμμεριστήκαμε τη χριστιανική της μεγαλοψυχία.

guerillachrist.jpgΕδώ ο Καμίλο Τόρρες (1929-1966), κολομβιανός μαχητής, κοινωνιολόγος και ιερέας, πρόδρομος της θεολογίας της απελευθέρωσης, όπως απεικονίστηκε από μια κουβανική προπαγανδιστική αφίσα.

H αγιοποίηση κοινών θνητών από κοινούς θνητούς, χωρίς χρόνους αναμονής και διαπραγματεύσεις στους διαδρόμους του Βατικανού ή του Πατριαρχείου, η «αυθαίρετη» αγιοποίηση ως αυθόρμητη έκφραση λατρείας δεν είναι παρά το τελικό στάδιο της χρήσης μιας κοινής συμβολικής γλώσσας που κατέχει μια κοινότητα, της χρήσης θρησκευτικών παραστάσεων και μορφών έκφρασης, ώστε να δημιουργηθούν «τόποι μνήμης» για πρόσωπα και γεγονότα που καταρχήν δεν έχουν τίποτα να κάνουν με την θρησκεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στην δική μας γλώσσα και σε κοντινή μας εποχή είναι ο Επιτάφιος του Ρίτσου και η διαδρομή του από το ποίημα που γράφτηκε και δημοσιεύτηκε το 1936 στην μελοποίησή του από τον Θοδωράκη μια ολόκληρη εποχή αργότερα: η διαφορά του καπνεργάτη της Θεσσαλονικής από τον Χριστό της Βαγιεγκράντε είναι ότι το κατά κόσμον όνομα του τελευταίου παραμένει ζωντανό ενώ του πρώτου όχι, καθώς έχει εξαφανιστεί κάτω από τον μύθο που δημιούργησε γιαυτόν το ποίημα και το τραγούδι.mai36.jpg Ο Τσε αγιοποιείται, ενώ ο Τάσος Τούσης γίνεται ο ανώνυμος, δολοφονημένος αγωνιστής. Οι διαφορές ανάμεσα στον Τσε και τον Τούση δεν είναι βεβαίως αμελητέες· η αγιοποίηση του πρώτου και ο Επιτάφιος του δεύτερου όμως χρησιμοποιούν, με διαφορετική ένταση και αποτέλεσμα, τον ίδιο μηχανισμό.

Αυτός ο μηχανισμός λειτουργεί και αντίστροφα. Ένα παράδειγμα είναι το τραγούδι «guns of Brixton» που μπορείτε να ακούσετε σε μια από τις μετέπειτα ζωές του από τους calexico (κλικ λίγο παραπάνω στη σελίδα, αν δεν το κάνατε ήδη). Για την πρώτη εκτέλεση με τους Clash, γράφτηκε στα τέλη των 70s από το μπασίστα του συγκροτήματος Paul Simonon, γέννημα θρέμμα του Brixton. Προαναγγέλλει τα race riots στο νότιο Λονδίνο που θα λάβουν χώρα στη δεκαετία του 1980. Δεν απεικονίζει κάτι τετελεσμένο, καλεί σε αυτό. Δεν αναπαριστά το γεγονός, είναι κομμάτι της καρδιάς του γεγονότος. (Σαν τη χαμένη άνοιξη του Επιταφίου τραγουδισμένου από το πλήθος στην κηδεία του Πέτρουλα).

Ή, σα να λέμε πίνοντας απόψε ένα ποτήρι στη μνήμη του commandante: η επανάσταση δεν έγινε. Θα γίνει.

(μια από τις τελευταίες μεταμφιέσεις του Τσε για να περάσει incognito στη Βολιβία)

Υ.Γ. Δε μας έπιασε ξαφνική νεκροφιλία, δεν τυμβωρυχούμε, δεν ανατρέχουμε σ’ένα μαρτυρολόγιο. Απλά μιλώντας για τον Τσε, θυμηθήκαμε ότι, πριν από καμιά δεκαριά χρόνια, φοιτητές όντες, είχαμε εκδόσει μιαν αφίσα με μια σχετικά άγνωστη φωτογραφία του. Τότε μια συνάδελφος-μέλος της «επίσημης» αριστεράς, παρασυρμένη από τον υπερβάλλοντα ζήλο της να ν’ασκήσει κριτική σε ό,τι κάναμε, είπε δυνατά τί κατάλαβε από την αφίσα, κατηγορώντας μας ό,τι «βγάζουμε αφίσες ακόμα και με το μαστουρωμένο Bob Marley». Σε εκείνη τη συντρόφισσα αφιερώνεται τουτο το ποστ.

Advertisements

9 Σχόλια to “Ο Χριστός της Vallegrande, κατά κόσμον Τσε Γκεβάρα”

  1. Πολύ προσεγμένο το ποστ σου. Η διαφωνία μου έγκειται στην αντιμετώπιση του Τσε ως ήρωα. Η Αριστερά δεν είναι ιδεολογικός τόπος για ήρωες και αρχηγούς. Όχι η δική μου τουλάχιστον. Θα έλεγα ότι ήταν κι αυτός μία πιθανότητα της Αριστεράς, σαφώς σημαντικότερος από εμάς, αλλά το κοινωνικό ζήτημα θα λυθεί όταν θα αλλάξει αυτή η αντιμετώπιση της πολιτικής ιστορίας και της πολιτικής ως πράξης με τη δημιουργία αγαλμάτων σε κεντρικές πλατείες και την εξιδανίκευση προσώπων.
    Πολύ ενδιαφέρουσα η επανεκτέλεση του τραγουδιού.

  2. πολύ καλό το ποστ.
    Συμφωνώ με τον εξόριστο από πάνω, αλλά έχω να παρατηρήσω πως στη Λατινική Αμερική, η ταση να αγιοποιούνται και να εξιδανικεύονται προσωπικότητες (από τους ποδοσφαιριστές μέχρι τους επαναστάστες) είναι ευρύτατη και έχει να κάνει και με την χαμηλή στάθμη του μορφωτικού επιπέδου, αλλά και με το σκοταδισμο του καθολικισμού που είναι πολύ ισχυρός.
    Άλλωστε, ακόμα και ο καθολικισμός δεν κατάφερε να νικήσει και να εξαλείψει τις παγανιστικές συνήθειες στις οποίες αντιτίθεται μεν, τις ενσωματώνει δε.

  3. @exiled
    αν και μας αρέσει η διαφωνία, αυτή είναι και η ιδέα του ποστ: μιλώντας για την ηρωοποίηση ως κάτι που συμβαίνει, κι όχι ως «δέον γενέσθαι», συγκρίνουμε μεταξύ τους δυο διαφορετικές (την εμπορική και τη θρησκευτική) για να πάρουμε θέση, τελικά, υπέρ της πραγματικής επαναστατικής πράξης. Άρα αν πρέπει να εντοπίσουμε κάπου τη διαφωνία, είναι πως εσύ μιλάς για το δέον γενέσθαι, ενώ το ποστ ξεκινά από αυτό που συμβαίνει, πως δηλαδή ο Τσε είναι ούτως ή άλλως ένα σύμβολο, ένας ακόμα νεκρός που κινδυνεύει όσο οι νικητές της ιστορίας παραμένουν νικητές. (Θυμίζουμε εξάλλου πως εμείς δεν τον είπαμε ήρωα, συ είπας.)Με άλλα λόγια, το να θέτεις σε αμφισβήτηση το σύμβολο ως έχει για να διασώσεις ό,τι το επαναστατικό από αυτή την κοινή μνήμη, σημαίνει σε τελική ανάλυση, να αποδεχτείς αυτό που υπάρχει και να κάνεις πολιτική με βάση αυτό κι όχι με βάση αυτό που θα ήθελες να υπάρχει.

    @κροτκαγια
    ναι, συμβαινουν αυτά στη λατινική αμερική, αλλά δεν είναι δα και δικό τους προνόμιο η προσωπολατρεία, κι ούτε είναι προνόμιο των πιο ¨καθυστερημένων». (χρειάζεται να μετρήσουμε πόσα «πρόσωπα», συχνά δε της χαμηλοτέρας υποστάθμης, γίνονται αντικείμενο λατρείας προς πώληση στο δυτικό-ευρωπαϊκό πολιτισμό;).
    για τις παγανιστικές συνήθειες, ούτε το κουβανικό καθεστώς κατάφερε να εξαλείψει τη «σαντερία» που παραμένει ισχυρό στοιχείο στη λαϊκή κουλτούρα. αν θέλουμε δε να ξεχωρίσουμε το εγκόσμιο από το θρησκευτικό στις ΗΠΑ, στη Μ.Ανατολή, ή και στη Βιρμανία, χέσε μέσα.
    φαίνεται πως βρισκόμαστε, θέλοντας και μη, σε μια περίοδο συνάντησης της θρησκείας (που εκτός από «όπιο του λαού», είναι και η «καρδιά του πιο άκαρδου κόσμου», που έλεγε κι ο παππούς Μαρξ) με την πολιτική.
    κι είναι ένα θέμα πως να αναγνωρίσει κανείς την απελευθερωτική δυναμική κάποιων σύγχρονων εμπειριών χωρίς να υποταχτεί στα δόγματα και στα μεταφυσικά σχήματα κάθε λογής ιερατείων…

  4. Κι εγώ όταν βλέπω την φωτογραφία του νεκρού Che, την αποκαθήλωση φέρνω στο μυαλό μου.
    Πάντως, όταν η «αγιοποίηση» επιβάλλεται από τον απλό κόσμο, για μένα είναι αποδεκτή.
    Όταν την επιβάλλει ένα οποιοδήποτε σταρ σύστεμ , όχι.
    Τον Τσε τον «αγιοποίησε» ο λαός…

  5. τον αγιοποίησαν «απλοί άνθρωποι», ναι. αυτό ήταν και το point του ποστ: ο Τσε ως μια γνήσια λαϊκή παράδοση ενάντια στον τσε-φετίχ ή εμπόρευμα. Τ’ότι τον αγιοποίησε ο «λαός» από την άλλη δεν είναι ακριβές, «λαός» είναι κάτι πολύ θολό, κι οι ήρωές του επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες. Εξάλλου μια μόνο γυρα στα ποστ για τον Τσε (το δικό σου, της CD, του πολιτικό blog, τα πολύ οργισμένα και ανούσια πικρά από το vasiliskos.blogspot. ή το δικό μας, για να ξεχωρίσουμε κάποια ελάχιστα) δείχνει πως οι προσλήψεις κι οι ερμηνείες διαφέρουν. Και να σκεφτείς πως μιλάμε μονάχα για κάποιους ελληνόφωνους. Αν σκεφτείς μετά τη χρήση από καθεστώτα της λατινικής αμερικής, από πολιτικές ή άλλες οργανωσεις κ.ο.κ. μάλλον η κουβέντα για τον Τσε τους ή τον Τσε μας παραμένει ανοιχτή, κι ο νεκρός ελάχιστο λόγο έχει στις κουβέντες των ζωντανών…

  6. ‘…ούτε το κουβανικό καθεστώς κατάφερε να εξαλείψει τη “σαντερία” που παραμένει ισχυρό στοιχείο στη λαϊκή κουλτούρα’.
    Διαισθάνομαι την αμφισημία της πρότασης, κι αφού μού επιτρέπεται να την ερμηνέυσω κατά βούληση επιλέγω να συνυπογράψω την ειρωνική της -ελπίζω- διάθεση. Αλήθεια δεν είναι άχαρες οι απόπειρες λογής ‘καθεστώτων’ να ξεριζώσουν ‘σκοταδιστικές’ θρησκοληψείες? Κι όμως φαίνεται πως για πολλούς συντρόφους αυτό ακριβώς είναι το ‘δέον γενέσθαι΄. Θα τολμήσω λοιπόν να υπερασπισθώ τις απανταχού ‘σαντερίες’ από την ορθολογιστική λογοκρισία της κάθε λογής πρωτοπορείας.
    α)Μια στοιχειώδης διάκριση οφείλει να γίνεται μεταξύ θεσμοθετημένων θρησκευτικών συστημάτων – με τις ισχυρές ιεραρχικές δομές τους – και της λαϊκής κουλτούρας, με τις παγανιστικές της τελετουργίες, την μη ιεραρχική δομή και τον συχνά ανατρεπτικό χαρακτήρα τους.
    β) Αυτή η δεύτερη κατηγορία ‘σκοταδισμού’ αναμφίβολα δεν είναι κοινωνικά ‘αθώα’. Μπορεί με τη σειρά της να αναπαραγεί ανισότητες ανάμεσα στα φύλα, μπορεί να παγιώνει σχέσεις παραγωγής στη ύπαιθρο κοκ. Μπορεί όμως και να αποκτά και ριζοσπαστική δυναμική, π.χ. μεσαιωνικό καρναβάλι. Επανάσταση βέβαια δεν προωθούν, αλλά πραγματώνουν την ουσία της επανάστασης. Είναι γιορτές έρωτα, μέθης, ιερής έκστασης, ανατροπής του ιεραρχημένου πραγματικού, κατατρόπωσης της επιβεβλημένης χρονικότητας, στιγμές φιλίας, στιγμές συλλογικού πένθους, ευκαιρίες συλλογικής ηδονής και παρτούζας κάθε μορφής, αν θέλετε.
    Μπορούμε έυκολα να καταλάβουμε λοιπόν γιατί άλλοι, πιο ισχυροί σκοταδισμοί επιχειρούν είτε να καταστείλουν είτε να ενσωματώσουν (και άρα να ευνουχίσουν) τις ‘σαντερίες’.
    γ) Αυτό που δεν καταλαβαίνουμε είναι γιατί να κόπτονται τόσο οι πεφωτισμένοι επαναστάτες, σαν καινούργιοι Πενθέες, να τα βάλουν με κάτι που έρχεται από τα κάτω? όχληση, φόβος, αμηχανία?
    δ) Και τέλος πάντων τι σχέση έχουν όλα αυτά με την αγιοποίηση του Τσε? φίλτατε exiled. Άλλα τα αγάλματα που ορθώνουν τα καθεστώτα και άλλες οι αγιογραφίες που στολίζουν τις φαβέλες. Τα πρώτα είναι ο λόγος που η επανάσταση ηττήθηκε. Τα δεύτερα ο λόγος που η επανάσταση θα νικήσει.

  7. «Η θεολογία της απελευθέρωσης και το κοινωνικό κίνημα που εκφράζει, ο ‘χριστιανισμός της απελευθέρωσης’, είναι στην πιο προωθημένη αιχμή του νεωτερικού ρεύματος του καθολικισμού και ταυτόχρονα κληρονόμοι της παραδοσιακής καθολικής δυσπιστίας (ή αδιαλλαξίας) απέναντι στη νεωτερικότητα. (…)
    Στην πραγματικότητα η θεολογία της απελευθέρωσης μοιράζεται κάποιες βασικές προϋποθέσεις της δυτικής προοδευτικής κουλτούρας, αλλά έχει επίσης πολλά κοινά σημεία με μια τελείως διαφορετική παράδοση, το ρομαντισμό. Ο χριστιανισμός της απελευθέρωσης, όπως κι άλλα κοινωνικά ή πολιτιστικά κινήματα του καιρού μας (π.χ. η οικολογία),είναι σε μεγάλο βαθμό ένα ρομαντικό κίνημα που διαμαρτύρεται στο όνομα προνεωτερικών αξιών (εν προκειμένω της θρησκείας και της κοινότητας) ενάντια σε κάποιες πλευρές της μοντέρνας καπιταλιστικής-βιομηχανικής κοινωνίας.»

    Τα αποσπάσματα παρατίθενται από το βιβλίο του M. Löwy, Guerre des dieux, religion et politique en Amérique Latine ( σ. 79 και 98 αντίστοιχα), ως ένα έναυσμα, μετά από αυτό το γύρισμα της κουβέντας από τον charlie luk, για μια συζήτηση που φεύγοντας από τα παραδοσιακά δίπολα νεωτερικό/παραδοσιακό (που στην πραγματικότητα θέλει να πει μοντέρνο/καθυστερημένο), θα μπορεί να συλλάβει τις εμπειρίες των κοινωνικών κινημάτων κι υποκειμένων, κι ιδιαίτερα αυτών που αναπτύσσονται μετά το 1989. Με την έννοια ότι από τότε που το ‘κοσμικό’ κέλυφος του γεωπολιτικού πόλου εξέλιπε (για την ΕΣΣΔ και τους δορυφόρους της μιλάω), κινήσεις και κινήματα με χειραφετητικό περιεχόμενο φλέρταραν πλέον ανοιχτά ή διακριτικότερα (ανάλογα με τις τοπικές κλπ παραδόσεις) με μορφές θρησκευτικής πίστης.
    η ιδεολογική ήττα της αριστεράς εκφραστηκε στο ότι πήρε πολύ εύκολα διαζύγιο απ’ό,τι δεν της έμοιαζε, αναδιπλωνόμενη εύκολα σε παραδοσιακά «προοδευτικά» σχήματα περί σκοταδισμού και καθυστέρησης. Εναλλακτικά, προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί τους υποτάσσόμενη σε κάποιες μορφές αυτών των παράδοξων μείξεων όπως σε ζουραρικούς χριστιανοκομμουνισμούς ή σε τάσεις αναδίπλωσης σε θρησκευτικές ταυτότητες στις δυτικές μητροπόλεις (βλ.π.χ. κάποιες μορφές του Respect στην Αγγλία). Τίθεται έτσι το ερώτημα, πολιτικό και άμεσα συνδεδεμένο με τη δράση στο σήμερα κι όχι θεωρητικό, πώς μπορεί να επικοινωνεί με την αγωνία των εκμεταλλευόμενων αναδεικνύοντας όμως και φέρνοντας στην επιφάνεια την απελευθερωτική της δυναμική.

  8. για το Υ.Γ.
    θυμάμαι την αφίσα…
    θυμάμαι και την «αδελφή» αφίσα «κατω από την άσφαλτο υπάρχει παραλία..»
    ωραίες στιγμές ωραίες μέρες
    σας φιλώ και σας διαβάζω!

  9. @numero 8
    μού’ρχεται να πώ πως τις πιο όμορφες μέρες μας δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα, το ‘χουμε μοιραστεί αυτό δα, κι ας «κρατάς μυστικό ποιό είναι τ’όνομα σου» 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: