die Linke und die Zeit: για μια δημοσκόπηση (;)άσχετη με τις ελληνικές εκλογές

Στις 9 Αυγούστου η εφημερίδα Die Zeit δημοσίευσε μια εντυπωσιακή δημοσκόπηση σχετικά με τις γενικές πολιτικές τάσεις στην Γερμανία. Τα ερωτήματα της δημοσκόπησης αφορούν την στάση των ψηφοφόρων των διαφορετικών κομμάτων απέναντι στην „αριστερά“ και σε συγκεκριμένα αιτήματα που κατατάσσονται ως „αριστερά“. Το γενικό συμπέρασμα θα μπορούσε να συνοψιστεί στην φράση: „Η γερμανική κοινωνία είναι πολύ πιο αριστερή από όσο θα ήθελε να συνειδητοποιήσει ότι είναι“.

Βασικά ευρήματα που το τεκμηριώνουν: θέσεις που υποστηρίζονται από τις πολιτικές εκφράσεις της αριστεράς, και κυρίως από το κόμμα Die Linke (και αντιμετωπίζονται με μεγάλη δυσπιστία από τις πολιτικές εκφράσεις της δεξιάς ή της σοσιαλδημοκρατίας) τυγχάνουν δυσανάλογα μεγάλης αποδοχής μεταξύ των ψηφοφόρων. Το παράδειγμα του αιτήματος για „καθιέρωση κατώτατου μισθού“ είναι χαρακτηριστικό: 68 % των ψηφοφόρων του FDP (του φιλελεύθερου κόμματος, αυτού στο οποίο ανήκουν πολιτικοί τύπου Μάνος-Ανδριανόπουλος) τάσσονται υπέρ, το 52 % του χριστιανοδημοκρατικού (CDU/CSU) επίσης. Εκπληκτικό είναι και το παράδειγμα της στάσης απέναντι στις ιδιωτικοποιήσεις. Στην ερώτηση, αν επιχειρήσεις όπως ο σιδηροδρομικός οργανισμός (Die Bahn) ή η Telekom ή οι εταιρείες ενέργειας πρέπει να ανήκουν στο κράτος ή σε ιδιώτες, το 57% των ψηφοφόρων του FDP και το 71% εκείνων του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος αποδεικνύονται αμετανόητοι „κρατιστές“.

H καλή σοσιαλδημοκρατική εφημερίδα ξέρει όμως να βάζει τάξη στο χάος: με τις μαγικές λέξεις (κατά σειρά προτεραιότητας): 1) νοσταλγία / φόβος, 2) ανεφάρμοστες ουτοπικές φλυαρίες, 3) συντηρητισμός. Schachmatt για την αριστερά, όποια κι αν είναι: κάνει να ξεφύγει από την κατηγορία του συντηρητισμού, την περιμένει στην γωνία με το ρόπαλο η Realpolitik να την ξετινάξει, τολμάει να μιλήσει γειωμένα για ό,τι πραγματικά καίει εδώ και τώρα, τότε λαϊκίζει και καλλιεργεί αντανακλαστικά φόβου ή / και νοσταλγίας (το ποιος πραγματικά εμπορεύεται τον τρόμο στις δυτικές κοινωνίες καλύτερα να μην το θίξουμε).

Οι κατραπακιές που δέχεται με ακρίβεια άρτια εκπαιδευμένου μπράβου η αριστερά δεν είναι όμως τίποτα μπροστά στο K.O. των ψηφοφόρων που τόλμησαν να εκφράσουν „αριστερές“ θέσεις: οπισθοδρομικοί, φοβικοί, απροσάρμοστοι, με μια κουβέντα „αριστεροί“. Κι ας ψηφίζουν CDU.

„Αριστεροί“; Όχι ακριβώς. Γιατί η ανάλυση της καλής σοσιαλδημοκρατικής εφημερίδας, παρόλο που ξεκινά αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα του προσδιορισμού της αριστεράς και της δεξιάς σήμερα, έχει την δική της αντίληψη για το γνήσια αριστερό. Και την προβάλλει χωρίς περιστροφές: πραγματική, προοδευτική αριστερά, με οράματα, αριστερά με αιτήματα που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο ήταν μόνο αυτή των δεκαετιών του ’60 και του ’70. Και τα αιτήματά της, ο τρόπος ζωής που ευαγγελίζονταν υλοποιήθηκε. Μόνο που αυτό έγινε από και στον καπιταλισμό. Οπότε; Η σημερινή (ψευτο)αριστερά είναι στην ουσία δεξιά, μόνη γνήσια αριστερά είναι αυτή, της οποίας τα αιτήματα μπορεί να ικανοποιήσει και ικανοποιεί ο καπιταλισμός.

Δεν χρειάζεται πολύ οξυδέρκεια για να καταλάβει κανείς τι ακριβώς κάνει η Zeit: πανηγυρίζει για τον επαναστατικό δυναμισμό του ξεσαλωμένου καπιταλισμού και τρίβει στα μούτρα της αριστεράς την ολοσχερή αποτυχία και ήττα του κομμουνιστικού πειράματος που ξεκίνησε εκεί κάπου με την κομμούνα του Παρισιού και την επανάσταση του 1917. Πρόκειται στην ουσία για την ίδια συζήτηση που άνοιξε με αφορμή το γαλλικό φοιτητικό και εργατικό κίνημα ενάντια στο σύμφωνο πρώτης απασχόλησης, ή και στην Ελλάδα με αφορμή τις φοιτητικές κινητοποιήσεις της προηγούμενης και αυτής της χρονιάς. Τα κινήματα στιγματίζονται ως συντηρητικά, οι μεταρρυθμίσεις που έχουν ολοφάνερα ως πρότυπο μεσαιωνικές συνθήκες εργασίας και ζωής είναι προοδευτικές.

Υπάρχει ένα αμυδρό ίχνος υστερίας στην καλοστημένη παρουσίαση της δημοσκόπησης· αφορά την προσκόλλησή της στο υπάρχον που (πρέπει να) είναι και το μόνο δυνατόν. Τις λίγες στιγμές που αγγίζεται η ευαίσθητη αυτή χορδή, λύνονται όλοι οι μπαμπούλες από τα γκουλάκ και τα τανκ στην Πράγα μέχρι την RAF (όχι, όχι αυτό δεν είναι εμπόριο τρόμου, αυτό λέγεται νηφάλια πολιτική) για να επαναφέρουν την τάξη.

Η υστερία είναι δικαιολογημένη: όχι γιατί, όπως προκλητικά θέλει η Zeit, η διείσδυση της αριστεράς είναι τεράστια, αλλά γιατί τα θέλγητρα της Kapitalpolitik (αν μου επιτρέπεται το λογοπαίγνιο) είναι ανύπαρκτα. Δεν είναι αριστερός ο ψηφοφόρος του FDP που δεν θέλει ιδιωτικοποιημένες εταιρείες ενέργειας. Κρίνει απλώς ότι για την ζωή του αυτό είναι καλύτερο· και αντιστρόφως βιώνει ότι η ιδιωτικοποίηση ενέχει αποδεδειγμένους κινδύνους, οι οποίοι αφορούν και τις τιμές και την αξιοπιστία των υπηρεσιών και τους οποίους θέλει να αποφύγει. Για την Zeit βεβαίως δεν έχει το δικαίωμα να κρίνει έτσι δίχως να στιγματιστεί ως ανόητος, ουτοπιστής νοσταλγός του ανύπαρκτου και παλιοσυντηρητικός οπισθοδρομικός. Ή αλλιώς ως „αριστερός“.

(Η υστερία βεβαίως δικαιολογείται και από το νέο πολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται στην Γερμανία μετά την δημιουργία και τις επιτυχίες του κόμματος Die Linke: η εδραίωση ενός κόμματος στα αριστερά του SPD, που διεκδικεί πάνω από 5% σε ομοσπονδιακό επίπεδο και έχει ακόμα και διψήφια ποσοστά σε διάφορα κρατίδια, που δεν υφίσταται μόνο εκεί που οι οπισθοδρομικοί Ossis κυριευμένοι από ανεξήγητη Ostalgie ψηφίζουν αριστερά, αλλά και στην Δύση είναι ένας ορατός κίνδυνος. Τον οποίο η συνεπής σοσιαλδημοκρατική εφημερίδα έχει βαλθεί με νύχια και με δόντια να εξορκίσει.)

Είναι (σε εμένα τουλάχιστον) σαφές ότι στην αναζήτηση για την νέα, επιθετική και πολιτικά επικίνδυνη αριστερά πρέπει να περάσει κανείς (εγώ τουλάχιστον) από τις συμπληγάδες αυτής της συζήτησης. Και μιας και είναι το μόνο που ουσιαστικά θα με ενδιέφερε να κάνω τώρα σε αυτόν τον ημι-δημόσιο χώρο που λέγεται μπλογκ θα το επιχειρήσω σε επόμενα σημειώματα.

Advertisements

4 Σχόλια to “die Linke und die Zeit: για μια δημοσκόπηση (;)άσχετη με τις ελληνικές εκλογές”

  1. Πολύ καλό άρθρο! Εδώ και κάποιους μήνες μάλιστα, η επιτροπή τήρησης του Συντάγματος προσπαθεί να δει άμα το κόμμα της Αριστεράς τηρεί το Σύνταγμα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, δηλαδή άμα δεν θέλει να το ανατρέψει σε περίπτωση που γίνει κυβέρνηση.
    Χάρηκα που σε βρήκα.

  2. Δεν το ήξερα. Μοιάζει λίγο αστείο, αν σκεφτεί κανείς ότι το NPD είναι νόμιμο, επιδοτούμενο κόμμα, και η πρόταση να κηρυχθεί παράνομο πριν τρία(;) χρόνια απορρίφθηκε. Είναι σαφές ότι ένα κομμάτι του κατεστημένου τους έχει λυσσάξει με την Linke, αν και, νομίζω, χωρίς πολύ σοβαρό λόγο. Έτσι μου φαίνεται τουλάχιστον, αλλά μπορεί να έχω άδικο.
    Ευχαριστώ για τον ευγενικό λόγο.
    Δεν το ήξερα το μπλογκ σου, όποτε η χαρά που το βρήκα δική μου.
    (fröhliches schaffen! όπως συνηθίζουν να λένε εδώ στον επαρχιώτικο γερμανικό νότο)

  3. Πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση. Το άρθρο της Zeit το είχε πάρει το μάτι μου αν και εγώ ζω στην Ελλάδα. Πιστεύω, πάντως, ότι οι επιτυχίες του Die Linke ούτε τυχαίες ούτε συγκυριακές είναι. Καθώς οι συσχετισμοί εργασίας – κεφαλαίου στρέφονται όλο και περισσότερο εις βάρος της πρώτης, στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης, το ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος (ή καλύτερα το κοινωνικό συμβόλαιο που προέκυψε μετά τον Β’ Πόλεμο στην Ευρώπη) μοιραία δέχεται το ένα πλήγμα μετά το άλλο. Αυτό, αργά ή γρήγορα, θα εκφραστεί και πολιτικά. Ίσως ακόμα να μην είναι σαφές επειδή η πλέον αδύναμη κοινωνική ομάδα (μετανάστες) δεν έχει δυνατότητα συμμετοχής στα κοινά. Ουσιαστικά, όμως, πιστεύω ότι ζουμε το τέλος του προηγούμενου μεγάλου συμβιβασμού (μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας). Η παγκοσμιοποίηση τον ανέτρεψε καθώς έφερε στο προσκήνιο τον μεγάλο χαμένο του συμβιβασμού αυτού (τους λαούς του υπόλοιπου κόσμου). Δεν ξέρω πως και πότε θα προκύψει ο νέος συμβιβασμός (ή μήπως η ανατροπή) αλλά σίγουρα η διαδικασία αυτή θα έχει εκφάνσεις και σε πολιτικό επίπεδο. Νομίζω ότι το Die Linke είναι μια από τις πρώτες ψηφίδες στο νέο τοπίο. Το πιο θα είναι το τοπίο αυτό ουδείς το γνωρίζει. Το καθεστώς προφανώς και το τρομάζει γιατί νιώθει ότι όντως είναι κάτι καινούριο (διορθώστε με αν κάνω λάθος, γιατί κατάλαβα ότι εσείς έχετε αμεσότερη εικόνα). Όσο για το μέχρι που μπορεί να φτάσει η ανατροπή, εμένα με καλύπτει εκείνο που έλεγε η γυναίκα που ίδρυσε το γερμανικό Κ.Κ. «Σε καιρούς επαναστατικούς τα όρια του εφικτού διευρύνονται». Μακάρι να ζήσουμε τέτοιους καιρούς.

  4. @Harry: Ευχαριστώ για το σχόλιό σας. Ναι, νομίζω και εγώ ότι το κόμμα της αριστεράς στην Γερμανία εκφράζει όψεις της νέας πραγματικότητας που διαμορφώνεται μετά την διάλυση του «κοινωνικού κράτους». Η ιδιαιτερότητα είναι ότι ένα — για τα γερμανικά δεδομένα– ριζοσπαστικό κόμμα λαμβάνει μέρος ήδη στην άκσηση της εξουσίας σε ένα κρατίδιο (κόκκινος-κόκκινος συνασπισμός στο Βερολίνο) και στο άμεσο μέλλον πιθανώς και σε άλλα. Έντασσεται με τον τρόπο αυτό στο «επίσημο πολιτκό σκηνικό» ενώ ταυτόχρονα παραμένει ένα ουσιαστικά αντικαπιταλιστικό κόμμα, το οποίο εκφράζει πραγματικά τα κομμάτια της κοινωνίας που πλήττονται αμέσοτερα από την παγκοσμιοποίηση και την νέα φτώχεια (έχω την αίσθηση ότι στην Γερμανία οι ελληνικές στρεβλώσεις που οδηγούν ανέργους και απολυμένους να ψηφιζουν ΝΔ υφίστανται σε πολύ μικρότερο βαθμό). Από την άποψη αυτή η Linke, ναι, διευρύνει έστω και λίγο τα όρια του εφικτού, δίχως ωστόσο να ζούμε α κ ό μ α καιρούς επαναστατικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: