θα σου τα κόψω εγώ τα γέλια …

Σε μια μάλλον δροσερή μικρή πόλη, κάπου στην δυτική Ευρώπη, καλοκαίρι, ενώ στην Επίδαυρο μικρή και μεγάλη δοκιμάζεται το αρχαίο ελληνικό και ευρωπαϊκό θέατρο στον ανοιχτό χώρο και τις νέες σκηνοθεσίες, διαβάζοντας τις κριτικές των εφημερίδων και ποστ σε μπλογκ θεατρόφιλων. Ιδανικό περιβάλλον για να αναπτύξεις εμμονές.
Πέρυσι, τέτοιο περίπου καιρό γράφαμε για “γέλια, χάχανα και πνευματικές διαδικασίες”, για τον κανονιστικό λόγο περί γέλιου στις θεατρικές κριτικές. Τότε ο κριτικός λόγος, τον οποίο σχολιάζαμε,  αφορούσε την αντίληψη περί γέλιου στο επίπεδο της παραγωγής / σκηνοθεσίας. Έτσι όταν φέτος διαβάσαμε την κριτική της κ. Βένας Γεωργακοπούλου για τις “Ευτυχισμένες Μέρες” του Μπέκετ σκεφτήκαμε πως ήταν ώρα να ζευγερώσουμε το περσινό ποστ. Αυτή τη φορά με ένα σχόλιο πάνω σε ένα σχόλιο για το γέλιο στο επίπεδο της πρόσληψης.

«ας σπεύσουν, να βιαστούν να…»: όταν η επιτάχυνση είναι ζήτημα ζωής και θανάτου

Από την άλλη, πάντως, όλοι οι τελειόφοιτοι δάσκαλοι ας σπεύσουν να βιαστούν να πάρουν πτυχίο για να συμμετάσχουν στο διαγωνισμό πρόσληψης. Την επόμενη διετία θα προσληφθούν 2.400 δάσκαλοι, όσοι υπολογίζεται ότι περίπου είναι και οι τελειόφοιτοι των παιδαγωγικών σχολών. (από την σημερινή Καθημερινή, (ανυπόγραφο) άρθρο με τίτλο 5.370 νέοι εκπαιδευτικοί στα σχολεία)

Επιτακτικότερη δεν θα μπορούσε να είναι η προτροπή της εφημερίδας στους τελειόφοιτους των παιδαγωγικών τμημάτων: «ας σπεύσουν να βιαστούν να πάρουν πτυχίο» σημαίνει ούτε λίγο ούτε πολύ «ας κινηθούν γρήγορα να βιαστούν να πάρουν πτυχίο» ή παραστατικότερα «ας βιαστούν να βιαστούν να πάρουν πτυχίο». Τυπικά ο προφανής πλεονασμός είναι «λάθος». Ουσιαστικά δίνει στην πρόταση τον αέρα του εξαιρετικά επείγοντως, είναι λοιπόν άκρως επιτυχής.

το “αναγκαίο τίμημα” και άλλα ευφυολογήματα

(Μια λεπτομέρεια στην ιστορία της αρχαίας Αθήνας επιτρέπει ( ; ) έναν ξεκαρδιστικό συλλογισμό.)

Μετά την συντριβή του 404 από την Πελοποννησιακή συμμαχία η Αθήνα συνθηκολογεί και το μέλλον της κρέμεται από μια κλωστή. Θηβαίοι και Κορίνθιοι εισηγούνται στο συνέδριο της συμμαχίας με θέρμη και απαιτούν τίποτα λιγότερο από ισοπέδωση: οι κάτοικοι να πουληθούν ως σκλάβοι και εκεί που στέκονται η Αγορά, τα Δικαστήρια, τα Λιμάνια, η Ακρόπολη να ξαναρχίσει να φυτρώνει φλυσκούνι και άγρια μέντα και να βόσκουν κατσίκες.

Οι Σπαρτιάτες διαφωνούν — δεν πρέπει εξάλλου επ’ ουδενί Θηβαίοι και Κορίνθιοι να πάρουν πολύ αέρα και μια σχετικά δυνατή αλλά απολύτως ελεγχόμενη Αθήνα είναι ο καλύτερος εγγυητής γι’ αυτό — και αφήνουν την πόλη σχετικά ανέπαφη (μόνο τα μακρά τείχη και τον στόλο όχι) και επιβάλλουν το καθεστώς των τριάκοντα τυράννων.

Μέσα σε οκτώ μήνες εκτελούνται με συνοπιτικές ή και χωρίς καθόλου διαδικασίες 1500 περίπου πολίτες και μέτοικοι, χιλιάδες καταφεύγουν στην εξορία και χάνουν τα πάντα, τα οποία δημεύουν οι τύραννοι.

Κι όμως ίσως είναι η βία των Τριάκοντα το μικρότερο κακό, το αναγκαίο τίμημα που έπρεπε να πληρωθεί για να αποφευχθεί η ισοπέδωση. Ίσως υπάρχει ένα ελάχιστο βίας που πρέπει να καταβάλλεται από καιρού εις καιρόν, σε κρίσιμες στιγμές. Και ίσως να πρέπει να είναι κανείς ευχαριστημένος αν γλυτώσει με το ελάχιστο.

Η ιστορία έχει αίσιο τέλος: οι Θηβαίοι (οι “της ισοπέδωσης”) βοηθούν τους φυγάδες δημοκρατικούς να συγκροτηθούν, να αντεπιτεθούν, να συντρίψουν τους τυράννους και να ανακτήσουν την εξουσία, ξαναφέρνοντας στην Αθήνα την δημοκρατία. Πράγμα βέβαια που θα ήταν αδύνατον, αν είχε γίνει όπως αρχικά θέλαν οι Θηβαίοι, αν τελικά οι Αθηναίοι είχαν πληρώσει το μέγιστο τίμημα βίας.

Ευτυχώς που βρέθηκαν εκείνοι οι τριάκοντα.

(Μέρες που είναι, άσχετα γράφουμε.)

6-8 @ p. 123: η σύμπτωση και το νόημα ή … η σύμπτωση είναι το νόημα;

Το μαύρο πρόβατο μας κάλεσε (προ αμνημονεύτων) να συμμετάσχουμε στο παιχνιδάκι: “αντιγραφή-από-σελίδα-123-εγγύτατα-κειμένου-βιβλίου”.

Το κάνουμε με χαρά — μην κοιτάτε που αργούμε λιγάκι — τηρώντας όμως μόνο εν μέρει τους κανόνες.

Από το Περί ηρώων και τάφων του Ε. Σάμπατο:

“Κατεβάζουν τότε από το άλογο το σώμα του στρατηγού που στάζει πύο. Το αποθέτουν στην όχθη του ποταμού Ουακαλέρα, ενώ ο συνταγματάρχης Ντάνελ γονατίζει δίπλα του και βγάζει το μαχαίρι του. Με δάκρυα στα μάτια κοιτάζει το παραμορφωμένο γυμνό κορμί του αρχηγού του. Με δάκρυα στα μάτια κοιτάζουν επίσης οι σκληροτράχηλοι ρακένδυτοι άντρες που σχηματίζουν κύκλο τριγύρω του.“

Slavoj Zizek, Καλωσορίσατε στην έρημο του πραγματικού!, εκδόσεις SCRIPTA, Αθήνα 2003:

“Ένας στρατιώτης περικυκλωμένος από εχθρούς, εάν θέλει να διαφύγει, χρειάζεται να συνδυάσει μιαν έντονη επιθυμία να ζήσει με μια παράξενη ακηδία απέναντι στον θάνατο. Δεν πρέπει απλώς να προσκολληθεί στη ζωή, γιατί τότε θα είναι δειλός, και δεν θα γλιτώσει. Δεν πρέπει απλώς να περιμένει τον θάνατο, γιατί τότε θα πρόκειται για αυτοκτονία, και δεν θα διαφύγει. Πρέπει να αναζητά τη ζωή του με πνεύμα οργισμένης αδιαφορίας απέναντί της. Πρέπει να επιθυμεί τη ζωή σαν νερό και ωστόσο να πιει τον θάνατο σαν κρασί.“

(Το εν λόγω απόσπασμα είναι παράθεμα από το έργο “Orthodoxy” του Gilbert Keith Chesterton.)

Από την “Αντιποίηση Αρχής” του Αλ. Κοτζιά, Κέδρος, 2001 (1979).

“Μα κι η μαμαζέλ δεν σου λέει ψέμματα – το βλέπεις με τα μάτια σου – φάτσα, στην είσοδο του υπουργείου γωνία Πατησίων και Καποδιστρίου, η ρεμίζα για τη μαύρη λιμουζίνα παραμένει κενή· εξάλλου και ο σωματοφύλακας που προστάτευε καθοδόν τον ξάδερφο απουσιάζει από την είσοδο απόψε … και το βουητό του όχλου στο Πολυτεχνείο φουσκώνει επίφοβα, ως τη τζαμαρία του καφεμπάρ σπάει λυσιαγμένο κύμα δίχως σταματημό.

Παράγγειλε ο κύριος Κατσαντώνης και διπλό καφέ να τον στυλώσει έτσι ημιθανής που ψυχομαχάει, ξάγρυπνος κερατάς δαρμένος, τον αλαλιάζει στη ράχη του ο σφάχτης τον αλαλιάζει ο τσιγαρόβηχας αντραλίζεται – σαν που τον έριξε στο στρώμα η θέρμη ευθύς μετά την κατοχή και παραλαλούσε έλιωνε κεράκι μερόνυχτα στο αναρρωτήριο του Αβέρωφ εκείνος ο φαρσαίος νοσοκόμος ο μπασκίνας έστηνε αυτί στο παραμιλητό σου σε κανάκευε σε τάιζε σουπίτσα, μαζί με ποιόν τη λαρυγγώσατε τη γριούλα Καρδερίνη αγοράκι μου; Μόνος ολομόναχος δεν τη λαρύγγωσα η κυρά-Σκευούλα σκιάχτηκε που με αντίκρυσε αποπάνω της κακάρωσε, παραλαλούσε ο καψο-Καρδερίνης τον έλιωνε η θέρμη και με άγχος δάγκωνε τη γλώσσα μήπως ξαστοχήσει μέσα στο παραμιλητό.”

υγ. Αναζητήσαμε πιθανούς “παίκτες” για να κάνουμε την πάσα μας, ως αρμόζει, αλλά … μοιάζει όλοι πια να έχουν ήδη πάρει μέρος.

ορίζοντας την συναίνεση: κεντροδεξιά όνειρα σε ακροδεξιά κρεβάτια

Το ρεπορτάζ του κ. Φ. Καλλιαγκόπουλου σήμερα στην “Καθημερινή” προσφέρεται, νομίζουμε, για την πρώτη επαφή με τα ερωτήματα που απασχολούν την θεωρητικολογοτεχνική σχολή της θεωρίας της πρόσληψης.

και η “Καθημερινή” ψηφίζει ΚΚΕ

Δεν φταίω εγώ. Η σημειολογία του πρωτοσέλιδου της εφημερίδας που τα τελευταία τρία χρόνια μεταλλάχτηκε σε γενικές γραμμές από καλή και ενδιαφέρουσα συντηρητική σε όργανο της ΝΔ (κάποιους δημοσιο- / αρθρογράφους χαίρεσαι ακόμα να τους διαβάζεις, με πρώτο-πρώτο τον Π. Μπουκάλα — αλήθεια που είναι τον τελευταίο καιρό ο κ. Μπουκάλας; Ελπίζω να μην έφυγε και αυτός.) δεν αφήνει περιθώρια παρεξηγήσεων:

Η “Κ” ψηφίζει ΚΚΕ. Μπορεί βεβαίως η έμμεση προτροπή να μήν είναι καθόλου αθώα. Μπορεί για παράδειγμα να σημαίνει: “ψηφίστε ΚΚΕ και όχι ΛΑΟΣ”, με την ύπουλη σκέψη ότι σε τετρακομματική βουλή είναι πολύ πιθανό ο Σεμνοτάπεινος, ο “Θατσερούλης ο Μπουχέσας”, o εμπνευστής της “σεμνοταφικής διακυβέρνησης της χώρας” όπως τον είχε βαφτίσει ο Τζίμης Πανούσης από την εκπομπή του στον ΣΚΑΙ, λίγο πριν του δώσουν τα παπούτσια στο χέρι, αυτός λοιπόν ο μέγας πολιτικός ανήρ να έχει άνετη κυβερνητική πλειοψηφία. Δεν θα με εξέπληττε μια τέτοια σκέψη από αυτή την “Καθημερινή”.

Ακόμα όμως κι έτσι, το γεγονός είναι ένα: η “Καθημερινή” ψηφίζει ΚΚΕ.