νεο-πεινασμένοι και νεο-φιλελεύθεροι

Δεν είναι καλό να είσαι μικρόψυχος σε δύσκολους καιρός. Δεν βοηθά όμως και να ξεχνάς.

Μερικές φορές όσοι θυμούνται σε δύσκολους καιρούς χαρακτηρίζονται γιαυτό μικρόψυχοι.

Έτσι δεν είναι ίσως καλό να θυμάσαι ότι ακραιφνείς αλλά μάλλον και χλιαρότεροι νεοφιλελεύθεροι πανηγύριζαν πριν κάποιους μήνες για την μείωση τους παγκόσμιου ποσοστού του πληθυσμού που ζει κάτω από τα όρια της φτώχιας, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των θετικών επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης. Είναι ίσως μικρόψυχο να τους θυμάσαι τώρα αυτούς τους πανηγυρισμούς, τώρα, που το “σιωπηλό τσουνάμι της πείνας” συμπαρασύρει εκατομμύρια και απειλεί να συμπαρασύρει ακόμα περισσότερα (βλ. την “Ελευθεροτυπία” πριν τρεις-τέσσερις ημέρες). Ίσως δεν αρμόζει στην δοκιμασία, κάπως χαιρέκακα να υποδεικνύεις πόσο άστοχα και ανόητα ήταν τα πανηγύρια που είχαν βαλθεί σώνει και ντε να αποδείξουν ότι η μόνη λύση για όλα τα δεινά του κόσμου είναι η παγκόσμια αγορά στο ρόλο του ανώτατου ρυθμιστή. Και δεν πρέπει επ’ ουδενί να αρχίσεις να φαντάζεσαι τι είδους συμβουλή θα έδινε ο ακραιφνής νεο-φιλελεύθερος που πανηγυρίζει σε έναν νεο-εξαθλιωμένο, δηλαδή μάλλον να περιμένει υπομονετικά μέχρι η ελεύθερη ρύθμιση της αγοράς να λύσει το πρόβλημα ή ίσως, ακόμα καλύτερα, να βγει στον δρόμο διεκδικώντας την μείωση του κρατικού παρεμβατισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, γιατί τελικά αυτό είναι το πρόβλημα.

Είναι αλήθεια, δεν θυμόμαστε “μεγάλα πράγματα”. Το τι είπε (και ξαναείπε και ξαναείπε) ο ένας ή ο άλλος ξιπασμένος επαγγελματίας αρθογράφος δεν είναι δα και κοσμοϊστορικό γεγονός. Και η αλήθεια είναι ότι μπροστά στους νεο-πεινασμένους οι αλλαλαγμοί του νεο-φιλελεύθερου δημοσιογράφου είναι το πιο πολύ λόγια του αέρα.

Έστω όμως· αν πρόκειται να συζητήσουμε για αυτά τα λόγια του αέρα, ας βάλουμε κάτω όχι μόνο στατιστικές που αθροίζουν κεφάλια και τα αντιστοιχούν σε δολλάρια, έχοντα αποφασίσει από πόσα δολλάρια και κάτω ακριβώς αρχίζει η φτώχια, ας βάλουμε κάτω για παράδειγμα και αυτά τα στοιχεία για την πείνα, την φτώχεια και την απουσία υγιειονομικής περίθαλψης στην μητρόπολη του καπιταλισμού (εδώ, εδώ, εδώ). Κι αν μας πει ο νεο-φιλελεύθερος ότι και αυτός είναι νοθευμένος και γιαυτό δεν δουλεύει καλά, ε τότε δεν θα μπορέσουμε παρά να θυμηθούμε σχεδόν αντανακλαστικά την παλιά επιχειρηματολογία των απολογητών του “υπαρκτού”, γιατί αυτό είναι το πιο κοντινό παράλληλο διαστροφής.

υγ. Ενίοτε πασχίζουν οι ακραιφνείς νεοφιλελεύθεροι, με ολοφάνερα γελοία στατιστικά τρυκ να μην θέλουν με τίποτα να βγουν από τα πανηγύρια τους (όπως εδώ καλή ώρα, ο πανηγυρίζων κ. Μανδραβέλης). Όποιος ή όποια αντέχει μεγαλύτερες δόσεις “μανδρα-βέλη” μπορεί να βρει και άλλους πανηγυρισμούς, με ωραία λασαλικά τσιτάτα περί αληθείας και πολιτικής δράσης εδώ.

υγ. Νομίζουμε ότι είναι λίγοι εκείνοι και λίγες εκείνες που θα πανηγυρίσουν πραγματικά, αν συλλογιστούν έστω για πολύ λίγο τι ακριβώς σημαίνει η “μείωση της φτώχειας”, για την οποία πανηγύριζε ο ανωτέρω αρθρογράφος: ότι δηλαδή κάποια εκατομμύρια άνθρωποι έπαψαν να ζουν με λιγότερο από 1 δολλάριο την ημέρα και ζουν πλεόν με κάτι περισσότερο από αυτό. Πιθανότατα πολύ λίγο περισσότερο.

το “αναγκαίο τίμημα” και άλλα ευφυολογήματα

(Μια λεπτομέρεια στην ιστορία της αρχαίας Αθήνας επιτρέπει ( ; ) έναν ξεκαρδιστικό συλλογισμό.)

Μετά την συντριβή του 404 από την Πελοποννησιακή συμμαχία η Αθήνα συνθηκολογεί και το μέλλον της κρέμεται από μια κλωστή. Θηβαίοι και Κορίνθιοι εισηγούνται στο συνέδριο της συμμαχίας με θέρμη και απαιτούν τίποτα λιγότερο από ισοπέδωση: οι κάτοικοι να πουληθούν ως σκλάβοι και εκεί που στέκονται η Αγορά, τα Δικαστήρια, τα Λιμάνια, η Ακρόπολη να ξαναρχίσει να φυτρώνει φλυσκούνι και άγρια μέντα και να βόσκουν κατσίκες.

Οι Σπαρτιάτες διαφωνούν — δεν πρέπει εξάλλου επ’ ουδενί Θηβαίοι και Κορίνθιοι να πάρουν πολύ αέρα και μια σχετικά δυνατή αλλά απολύτως ελεγχόμενη Αθήνα είναι ο καλύτερος εγγυητής γι’ αυτό — και αφήνουν την πόλη σχετικά ανέπαφη (μόνο τα μακρά τείχη και τον στόλο όχι) και επιβάλλουν το καθεστώς των τριάκοντα τυράννων.

Μέσα σε οκτώ μήνες εκτελούνται με συνοπιτικές ή και χωρίς καθόλου διαδικασίες 1500 περίπου πολίτες και μέτοικοι, χιλιάδες καταφεύγουν στην εξορία και χάνουν τα πάντα, τα οποία δημεύουν οι τύραννοι.

Κι όμως ίσως είναι η βία των Τριάκοντα το μικρότερο κακό, το αναγκαίο τίμημα που έπρεπε να πληρωθεί για να αποφευχθεί η ισοπέδωση. Ίσως υπάρχει ένα ελάχιστο βίας που πρέπει να καταβάλλεται από καιρού εις καιρόν, σε κρίσιμες στιγμές. Και ίσως να πρέπει να είναι κανείς ευχαριστημένος αν γλυτώσει με το ελάχιστο.

Η ιστορία έχει αίσιο τέλος: οι Θηβαίοι (οι “της ισοπέδωσης”) βοηθούν τους φυγάδες δημοκρατικούς να συγκροτηθούν, να αντεπιτεθούν, να συντρίψουν τους τυράννους και να ανακτήσουν την εξουσία, ξαναφέρνοντας στην Αθήνα την δημοκρατία. Πράγμα βέβαια που θα ήταν αδύνατον, αν είχε γίνει όπως αρχικά θέλαν οι Θηβαίοι, αν τελικά οι Αθηναίοι είχαν πληρώσει το μέγιστο τίμημα βίας.

Ευτυχώς που βρέθηκαν εκείνοι οι τριάκοντα.

(Μέρες που είναι, άσχετα γράφουμε.)

6-8 @ p. 123: η σύμπτωση και το νόημα ή … η σύμπτωση είναι το νόημα;

Το μαύρο πρόβατο μας κάλεσε (προ αμνημονεύτων) να συμμετάσχουμε στο παιχνιδάκι: “αντιγραφή-από-σελίδα-123-εγγύτατα-κειμένου-βιβλίου”.

Το κάνουμε με χαρά — μην κοιτάτε που αργούμε λιγάκι — τηρώντας όμως μόνο εν μέρει τους κανόνες.

Από το Περί ηρώων και τάφων του Ε. Σάμπατο:

“Κατεβάζουν τότε από το άλογο το σώμα του στρατηγού που στάζει πύο. Το αποθέτουν στην όχθη του ποταμού Ουακαλέρα, ενώ ο συνταγματάρχης Ντάνελ γονατίζει δίπλα του και βγάζει το μαχαίρι του. Με δάκρυα στα μάτια κοιτάζει το παραμορφωμένο γυμνό κορμί του αρχηγού του. Με δάκρυα στα μάτια κοιτάζουν επίσης οι σκληροτράχηλοι ρακένδυτοι άντρες που σχηματίζουν κύκλο τριγύρω του.“

Slavoj Zizek, Καλωσορίσατε στην έρημο του πραγματικού!, εκδόσεις SCRIPTA, Αθήνα 2003:

“Ένας στρατιώτης περικυκλωμένος από εχθρούς, εάν θέλει να διαφύγει, χρειάζεται να συνδυάσει μιαν έντονη επιθυμία να ζήσει με μια παράξενη ακηδία απέναντι στον θάνατο. Δεν πρέπει απλώς να προσκολληθεί στη ζωή, γιατί τότε θα είναι δειλός, και δεν θα γλιτώσει. Δεν πρέπει απλώς να περιμένει τον θάνατο, γιατί τότε θα πρόκειται για αυτοκτονία, και δεν θα διαφύγει. Πρέπει να αναζητά τη ζωή του με πνεύμα οργισμένης αδιαφορίας απέναντί της. Πρέπει να επιθυμεί τη ζωή σαν νερό και ωστόσο να πιει τον θάνατο σαν κρασί.“

(Το εν λόγω απόσπασμα είναι παράθεμα από το έργο “Orthodoxy” του Gilbert Keith Chesterton.)

Από την “Αντιποίηση Αρχής” του Αλ. Κοτζιά, Κέδρος, 2001 (1979).

“Μα κι η μαμαζέλ δεν σου λέει ψέμματα – το βλέπεις με τα μάτια σου – φάτσα, στην είσοδο του υπουργείου γωνία Πατησίων και Καποδιστρίου, η ρεμίζα για τη μαύρη λιμουζίνα παραμένει κενή· εξάλλου και ο σωματοφύλακας που προστάτευε καθοδόν τον ξάδερφο απουσιάζει από την είσοδο απόψε … και το βουητό του όχλου στο Πολυτεχνείο φουσκώνει επίφοβα, ως τη τζαμαρία του καφεμπάρ σπάει λυσιαγμένο κύμα δίχως σταματημό.

Παράγγειλε ο κύριος Κατσαντώνης και διπλό καφέ να τον στυλώσει έτσι ημιθανής που ψυχομαχάει, ξάγρυπνος κερατάς δαρμένος, τον αλαλιάζει στη ράχη του ο σφάχτης τον αλαλιάζει ο τσιγαρόβηχας αντραλίζεται - σαν που τον έριξε στο στρώμα η θέρμη ευθύς μετά την κατοχή και παραλαλούσε έλιωνε κεράκι μερόνυχτα στο αναρρωτήριο του Αβέρωφ εκείνος ο φαρσαίος νοσοκόμος ο μπασκίνας έστηνε αυτί στο παραμιλητό σου σε κανάκευε σε τάιζε σουπίτσα, μαζί με ποιόν τη λαρυγγώσατε τη γριούλα Καρδερίνη αγοράκι μου; Μόνος ολομόναχος δεν τη λαρύγγωσα η κυρά-Σκευούλα σκιάχτηκε που με αντίκρυσε αποπάνω της κακάρωσε, παραλαλούσε ο καψο-Καρδερίνης τον έλιωνε η θέρμη και με άγχος δάγκωνε τη γλώσσα μήπως ξαστοχήσει μέσα στο παραμιλητό.”

υγ. Αναζητήσαμε πιθανούς “παίκτες” για να κάνουμε την πάσα μας, ως αρμόζει, αλλά … μοιάζει όλοι πια να έχουν ήδη πάρει μέρος.

απεργία

“Τι τόπος, τι εποχή, όλο εκρήξεις

Για τούτο πιο πολύ στη ζωή μας αγαπήσαμε τις αγορές

Τις συναθροίσεις σε πλατείες

Από μεγάλους δρόμους μπορείς να διαφύγεις”

                                                                                                                      ΥΓ. Διαβάσαμε τους στίχους σε ανυπόγραφο ποίημα συντρόφου.